|
Ομιλία της Υπουργού Παιδείας στη Συνάντηση Εργασίας για την Ελληνική Γλώσσα και τη Γλωσσική Αγωγή
Θεσσαλονίκη, 28.06.2010
Η στρατηγική για την ελληνική γλώσσα και τη γλωσσική αγωγή στην Ελλάδα και το εξωτερικό
Όσοι βρισκόμαστε στην πρώτη γραμμή της μάχιμης πολιτικής, έχουμε και μια πολύ μεγάλη ευθύνη. Να μην προσπεράσουμε το ραντεβού, με το αληθινά σημαντικό και το αληθινά μεγάλο.
Για αυτό είμαι σήμερα εδώ. Για μένα η γλώσσα είναι το μεγάλο. Γιατί πιστεύω στη δύναμη και στον πλούτο της ελληνικής γλώσσας. Γιατί πιστεύω ότι σε μια από τις πιο δύσκολες στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, μεσούσης μιας πολύ μεγάλης κρίσης, η ελληνική γλώσσα μπορεί να μας δώσει αισιοδοξία, αυτοπεποίθηση, εμπιστοσύνη στις δυνάμεις μας, εμπιστοσύνη στο ποιοι είμαστε και τι μπορούμε να καταφέρουμε. Η υπεροχή της γλώσσας μας, σε συνδυασμό με μια καλά οργανωμένη προσπάθεια, μπορεί να δώσει πολύ σημαντικά αποτελέσματα. Υπάρχει πεδίο και μπορούμε να βάλουμε ψηλά τον πήχη των προσδοκιών μας, εργαζόμενοι με δέσμευση και αφοσίωση για την επίτευξή τους. Αν σήμερα η αγγλική γλώσσα είναι για όλους τους λαούς του κόσμου, η πρώτη ξένη γλώσσα που προτιμάται από ανάγκη, ας κάνουμε την ελληνική, την πρώτη ξένη γλώσσα που θα προτιμάται από άποψη!
Φιλόδοξος στόχος; Σίγουρα. Εφικτός; Είναι στο χέρι μας. Η ιστορία, ο πολιτισμός αλλά και οι προκλήσεις της σημερινής εποχής είναι σύμμαχοί μας. Βασική προϋπόθεση, να ξεκινήσουμε από το ίδιο μας το “σπίτι”.
“Όταν δεν βρίσκουμε τις λέξεις, πιανόμαστε στα χέρια!” είχε πει το 2008 σε ομιλία της για την εκπαίδευση στην Γαλλική Ακαδημία, η γαλλίδα ακαδημαϊκός και κορυφαία ελληνίστρια Ζακλίν ντε Ρομιγί. Φράση συγκλονιστική, που καταδεικνύει με έναν πολύ παραστατικό τρόπο πως τα όρια μεταξύ του πολιτισμού και της βαρβαρότητας σημαίνονται με λέξεις. Κι αν μας λείψουν, θα εκλείψει ο πολιτισμός.
Ιδιαίτερα για εμάς τους Έλληνες, θα συνιστούσε πραγματικά τραγική ειρωνεία να μας λείψουν οι λέξεις, όταν η ελληνική γλώσσα από τη μακρινή αρχαιότητα μέχρι σήμερα έχει να επιδείξει έναν εντυπωσιακό πλούτο από λεξίτυπους καθώς μιλιέται και εξελίσσεται μέσα στους αιώνες. Και όταν ένα μεγάλο τμήμα από τους λεξίτυπους άλλων γλωσσών, όπως της αγγλικής, είναι αμιγώς ελληνογενές. Στο Merrian Webster, το πληρέστερο σήμερα αμερικανικό λεξικό, σε σύνολο 166.724 λέξεων η συμμετοχή ελληνογενών λέξεων είναι 42.914, αριθμός που αντιστοιχεί στο 25,73%. H μία στις τέσσερις λέξεις του είναι ελληνογενής. Χαρακτηριστικό είναι το κείμενο του αείμνηστου Ξενοφώντα Ζολώτα, μιλώντας το 1957 και το 1959 σε διεθνή φόρα με αμιγώς ελληνογενείς λέξεις της αγγλικής γλώσσας.
Αλλά και σήμερα, βασικοί όροι της επιστημονικής και τεχνολογικής πρωτοπορίας εκφράζονται με ελληνικά γλωσσικά δάνεια. Nanotechnology, η νανοτεχνολογία. Κι αυτή η λέξη που στα αγγλικά φαίνεται σαν μια σειρά από τυχαία γράμματα, μια σύμβαση δηλαδή , στα ελληνικά η ετυμολογική της σύνθεση το σημαίνον (η λέξη) έχει πρωτογενή σχέση με το σημαινόμενο (την έννοια). Είναι αυτή η ιδιότητα της ελληνικής γλώσσας που έκανε τον κορυφαίο φυσικό και εκ των θεμελιωτών της κβαντομηχανικής Βέρνερ Χάιζενμπεργκ να πει: “Η θητεία μου στην αρχαία Ελληνική γλώσσα υπήρξε η σπουδαιότερη πνευματική μου άσκηση. Στην γλώσσα αυτή υπάρχει η πληρέστερη αντιστοιχία ανάμεσα στην λέξη και στο εννοιολογικό της περιεχόμενο.”. Δεν είναι μικρό πράγμα η αναγνώριση αυτή από τον διανοητή στον οποίο οφείλουμε την “αρχή της απροσδιοριστίας”!
Η σημαντικότητα λοιπόν της πρόκλησης είναι δεδομένη και οφείλω να συγχαρώ το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας που επωμίστηκε την ευθύνη της σημερινής διοργάνωσης και να τονίσω εμφατικά πως αυτή η Συνάντηση Εργασίας, με την ποιότητα και το κύρος όλων των συμμετεχόντων, σηματοδοτεί πραγματικά μια καλή αρχή, για μια ολοκληρωμένη και συνεκτική στρατηγική για την Ελληνική Γλώσσα , εντός και εκτός συνόρων.
Στρατηγική που θα εμπνεύσει και θα συστρατεύσει τους καλύτερους για να επιτύχουμε το καλύτερο. Στρατηγική που θα καλύψει το έλλειμμα που υπάρχει σήμερα και το οποίο αντανακλά, αν θέλετε, μια ψυχολογία προεξοφλημένης συνθηκολόγησης με την αδιαφορία για την τύχη της ελληνικής γλώσσας.
Είμαστε εδώ ακριβώς για αυτό. Για να πούμε πως δεν συνθηκολογούμε με την αδιαφορία. Η ελληνική γλώσσα πρέπει να μας νοιάζει όλους. Αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας και του πολιτισμού μας και ταυτόχρονα ουσιαστικό στοιχείο για την κοινωνική συνοχή και την ανάπτυξη του τόπου.
Ιδιαίτερα δε σε καιρούς δύσκολους όπως οι σημερινοί, καθώς βρισκόμαστε μέσα στη δίνη μιας βαθιάς και πολυεπίπεδης κρίσης, είναι ανάγκη περισσότερο από ποτέ να στραφούμε στα βασικά και στα θεμελιώδη. Κάθε κοινωνία χρειάζεται να επιστρέφει από καιρού εις καιρόν στα βασικά. Είναι λοιπόν ο καιρός να το κάνει και η ελληνική. Αυτή είναι μια πραγματική ευκαιρία της κρίσης. Όχι για να δοξάσουμε κάποιες απαράγραπτες αρχές, αλλά για να επιβεβαιώσουμε ότι τουλάχιστον για κάποια βασικά ερωτήματα έχουμε καταλήξει σε κοινούς τόπους, ότι οι απαντήσεις μας έχουν τον χαρακτήρα του αυτονόητου και με βάση αυτές τις απαντήσεις μπορούμε να δώσουμε διεξόδους, μπορούμε να μεταλλάξουμε τις αδυναμίες μας σε δημιουργικές εμπειρίες. Ότι δεν χρειάζεται δηλαδή να ξαναρχίζουμε τη συζήτηση κάθε φορά από την αρχή και να ανακαλύπτουμε τον τροχό.
Τι πιο αυτονόητο λοιπόν από το ότι όλοι οι Έλληνες πολίτες θα πρέπει να μιλούν, να γράφουν και να σκέφτονται με σωστά ελληνικά. Τι πιο αυτονόητο από το ότι η γλωσσική αγωγή θα πρέπει να συνιστά υψηλή προτεραιότητα για το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Τι πιο αυτονόητο από το ότι η γλώσσα, μας ενώνει και μας ταυτοποιεί. Όχι σαν κάποιο “περιούσιο λαό” αλλά ως λαό με αυτογνωσία, ο οποίος σεβόμενος την κληρονομιά του – μπορεί να έχει κι ένα καθαρό όραμα για την Ελλάδα του μέλλοντος και πρώτα απ’ όλα τη γλωσσική κληρονομιά του που είναι η βάση του “σκέπτεσθαι” – .
Για αυτές τις προκλήσεις πρέπει να εργαστούμε, χωρίς ωραιοποιήσεις αλλά και χωρίς δαιμονοποιήσεις. Ο 15χρονος που επιστρέφει στο σπίτι του και λέει “έφαγα σήμερα ένα φλας” δεν συνιστά απειλή για τη γλώσσα. Περισσότερο ίσως θα πρέπει να μας προβληματίζει η ταλαιπωρία της γλώσσας στην έντυπη και ηλεκτρονική δημοσιογραφία και ευρύτερα στη δημόσια επικοινωνία. Σε κάθε περίπτωση το ζητούμενο είναι όλοι οι πολίτες και κυρίως οι νέες γενιές να κατέχουν ικανό γλωσσικό απόθεμα για σκέψη και έκφραση.
Αυτή είναι η μία διάσταση του σημερινού εγχειρήματος. Θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε ως “εσωτερική”. Η άλλη διάσταση, η “εξωτερική”, αφορά στην παρουσία της ελληνικής γλώσσας έξω από τα εθνικά σύνορα. Ο ρόλος της ελληνικής γλώσσας είναι εξαιρετικά σημαντικός για την παγκόσμια ιστορία και την εξέλιξη του σύγχρονου πολιτισμού. Δεν θα επαναλάβω πολύ γνωστές αναγνωρίσεις αυτής της προσφοράς. Θα επικαλεστώ μόνο την πολύ πρόσφατη άρνηση του σκηνοθέτη Ζαν Λικ Γκοντάρ, να παρευρεθεί στο φεστιβάλ των Κανών σε ένδειξη συμπαράστασης προς την Ελλάδα, που τη συνόδευσε με μία δήλωση στην οποία μεταξύ άλλων είπε: “Όλοι χρωστάµε λεφτά στην Ελλάδα. Οι Έλληνες θα μπορούσαν να απαιτήσουν από τον σύγχρονο κόσμο χιλιάδες δισεκατομμύρια για πνευματικά δικαιώματα”.
Σήμερα ολόκληρος ο κόσμος βρίσκεται μπροστά σε πελώριες προκλήσεις. Είναι σαφές περισσότερο από ποτέ πως η παγκοσμιότητα των αγορών, των επικοινωνιών, των ανταλλαγών έχει ανάγκη από θεμελιώδεις αξίες πάνω στις οποίες μπορεί να οικοδομηθεί ένας νέος, περισσότερο ανθρώπινος κόσμος. Σε μια συγκυρία χαοτικών απορρυθμίσεων, κεντρικές έννοιες της ελληνικής σκέψης όπως η ηθική, η αρετή, η φρόνηση, η δικαιοσύνη, η πολιτική συμμετοχή, προσλαμβάνουν το χαρακτήρα κρίσιμων διακυβευμάτων της εποχής μας.
Η εποχή των μεγάλων ιδεολογιών έχει παρέλθει. Οι σύγχρονες κοινωνίες δεν αναζητούν “-ισμούς” αλλά θεσμούς. Και οι θεσμοί για να λειτουργούν προϋποθέτουν ορθολογική σκέψη και δράση. Στοιχεία τα οποία ανέδειξε ο ελληνικός πολιτισμός και διατηρούν αναλλοίωτη τη διαχρονική σημασία τους.
Ξεκινάμε λοιπόν να ξεδιπλώνουμε τη στρατηγική μας για την ελληνική γλώσσα και τη γλωσσική αγωγή και στο εσωτερικό και στο εξωτερικό με μία σειρά ενεργειών.
Πρώτο και σημαντικό κεφάλαιο είναι η διδασκαλία της γλώσσας στην ελληνική εκπαίδευση. Στα 800 πιλοτικά δημοτικά σχολεία, που ξεκινούν το Σεπτέμβριο, αυξάνονται οι ώρες διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας. Ενισχύουμε τη φιλαναγνωσία, με την ανάγνωση και λογοτεχνικών κειμένων , από την Α’ δημοτικού, ώστε το παιδί να έρθει σε επαφή με το βιβλίο .
Σ’ αυτό υπάρχει συνεργασία με λογοτέχνες, και καλλιτέχνες. Δίνουμε τη δυνατότητα σε κάθε Σύλλογο Εκπαιδευτικών να επιλέξει τον τρόπο, με τον οποίο θα οργανώσει τέτοιου είδους δραστηριότητες, με στόχο πάντοτε το παιδί να έρθει κοντά στην ελληνική λογοτεχνία, από πολύ μικρή ηλικία.
Το δεύτερο σημαντικό είναι η διδασκαλία της γλώσσας στα σχολεία του εξωτερικού. Δεν είμαστε τόσοι πολλοί ώστε να έχουμε την πολυτέλεια η τρίτη και τέταρτη γενιά των αποδήμων μας να μη μιλάει ελληνικά. Είναι μια μεγάλη απώλεια αυτή και ταυτόχρονα ένα λάθος μήνυμα προς τον υπόλοιπο κόσμο για τη σημασία που εμείς οι ίδιοι αποδίδουμε στη γλώσσα μας. Το κέντρο βάρους λοιπόν στα σχολεία του εξωτερικού πρέπει να είναι η Γλώσσα, η Ιστορία και ο Πολιτισμός. Γι’ αυτό και επικεντρωνόμαστε, όσον αφορά στο ανθρώπινο εκπαιδευτικό δυναμικό ,κατά προτεραιότητα στους νηπιαγωγούς, στους δασκάλους και στους φιλολόγους.
Σε δεύτερη κατηγορία είναι οι ειδικότητες εκείνες, οι οποίες ασχολούνται με τον πολιτισμό, δηλαδή γυμναστές που ξέρουν χορούς και μουσικοί. Στο θέμα των σχολείων του Απόδημου Ελληνισμού ξεκινάει μια διαβούλευση με στόχο, και με το Συμβούλιο Αποδήμων – να καταλήξουμε τον Οκτώβριο σε ένα νέο σχέδιο λειτουργίας των σχολείων ανά ήπειρο και ανά περιοχή, με επίκεντρο την ελληνική γλώσσα, την ιστορία και τον ελληνικό πολιτισμό.
Τρίτο πεδίο παρέμβασης συνιστά η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε ανήλικους και ενήλικους παλιννοστούντες και μετανάστες. Η γνώση της ελληνικής γλώσσας στην χώρα μας από τους μετανάστες είναι το κυρίαρχο στοιχείο ενσωμάτωσης και ένταξης. Εδώ υπάρχουν και αναβαθμίζονται μια σειρά προγραμμάτων.
Πιο συγκεκριμένα:
“ Προχωράμε στην παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού, για την υποστήριξη της ελληνικής γλώσσας, κυρίως, με την αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας. Η αξιοποίησή της για την δημιουργία υλικού, το οποίο θα υποστηρίζει, από την πολύ νεαρή ηλικία, την σωστή χρήση της ελληνικής γλώσσας και ο ειδικός σχεδιασμός γι’ αυτή την πρώτη γενιά του διαδικτύου, είναι μία από τις προτεραιότητες και τις ενότητες οι οποίες θα συζητηθούν.
“ Ενισχύουμε την έρευνα στο θέμα της γλώσσας, της γλωσσολογίας και της γλωσσικής αγωγής, δηλαδή από την αρχαία ελληνική μέχρι την εξέλιξη της σημερινής γλώσσας και παράλληλα υποστήριξη των λογοτεχνικών και των επιστημονικών σπουδών.
“ Αξιοποιούμε επίσης τις νέες δυνατότητες για εξ’ αποστάσεως διδασκαλία και αυτοεκπαίδευση. Αυτό αφορά τους Έλληνες ενήλικες σε όλα τα σημεία του πλανήτη, οι οποίοι θα ήθελαν να μάθουν ή να βελτιώσουν την γνώση της ελληνικής γλώσσας εξ’ αποστάσεως.
Επίσης, ενισχύουμε την υποστήριξη των Σπουδών Μετάφρασης και Διερμηνείας.
Μια πολύ μεγάλη πρωτοβουλία που συνιστά άμεση προτεραιότητα για το Υπουργείο Παιδείας είναι η καθιέρωση ενός σοβαρού και αξιόπιστου Πιστοποιητικού Ελληνομάθειας. Για να είναι ένα πιστοποιητικό κύρους, όπως συμβαίνει και με άλλες χώρες, έχει πολύ μεγάλη σημασία ποιος φορέας το χορηγεί.
Σκεφτόμαστε τη δημιουργία ενός ισχυρού Οργανισμού για την ελληνική γλώσσα στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, ο οποίος με επιστημονική εγκυρότητα θα βεβαιώνει και θα πιστοποιεί την ελληνομάθεια. Θα έχει τη μορφή ενός Διεθνούς Δικτύου Σημείων Επαφής με την Ελληνική Γλώσσα και τον Ελληνικό Πολιτισμό, σε οργανική διασύνδεση με το σύνολο των Εδρών Ελληνικής Γλώσσας και Ελληνικών Σπουδών που λειτουργούν σήμερα ανά τον κόσμο. Μια πρώτη σκέψη για την επωνυμία αυτού του Διεθνούς Δικτύου, είναι να φέρει το όνομα “Λόγος” (Logos) που σηματοδοτεί την κορυφαία συνεισφορά της ελληνικής σκέψης στον ανθρώπινο πολιτισμό. Ο ελληνικός Λόγος έγινε η γέφυρα για να περάσει η ανθρωπότητα στον κόσμο της λογικής. Σήμερα είναι επιτακτικό το αίτημα να παραμείνει σε αυτόν.
Για το συντονισμό της όλης στρατηγικής, προωθούμε την ιδέα της σύστασης ενός Εθνικού Συμβουλίου για τη στήριξη και προώθηση της ελληνικής γλώσσας. Για το θέμα αυτό είχα ήδη μία πρώτη συζήτηση και με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Κάρολο Παπούλια, ώστε η σύνθεσή του να αντανακλά μια πραγματική συστράτευση αξιόλογων Ελλήνων από κάθε γωνιά του πλανήτη που θα καταδεικνύει τη συλλογική μας βούληση να φέρουμε την ελληνική γλώσσα στην πρώτη γραμμή του ενδιαφέροντος. Είχα την απόλυτα θετική ανταπόκρισή του και ενδιαφέρον του , ώστε το όλο εγχείρημα να έχει την θετικότερη δυνατή έκβαση.
Παράλληλα, εντός του Υπουργείου Παιδείας μελετάμε τη σύσταση Ειδικής Γραμματείας για την Ελληνική Γλώσσα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό και την αποδοτική υλοποίηση όλων των ενεργειών που προανέφερα.
Κλείνω με τη σκέψη πως αυτή η πρώτη συνάντηση εργασίας εδώ στη Θεσσαλονίκη, στην καρδιά της Βόρειας Ελλάδας, στην καρδιά της Μακεδονίας και της Θράκης, αναδεικνύει ένα πολιτισμικό πρόταγμα μεγάλης κλίμακας για τη χώρα μας. Είναι ένα εγερτήριο σάλπισμα για τη γλώσσα μας και τον πολιτισμό μας. Να ενώσουμε χέρια, ιδέες, δυνάμεις και εμπειρίες. Να δουλέψουμε υπεύθυνα έχοντας πάντα στο νου μας, τους στίχους του Σεφέρη:
“Μα τι γυρεύουν οι ψυχές μας
Πάνω σε καταστρώματα κατελυμένων καραβιών
Μουρμουρίζοντας σπασμένες σκέψεις από ξένες γλώσσες;”
Το μήνυμα του Νομπελίστα ποιητή μας είναι η αυτονόητη άποψη που πρέπει ως Έλληνες να έχουμε για τη γλώσσα μας. Αλλά είναι και η πυξίδα για να κάνουμε να νιώσουν την ελληνική ως δική τους γλώσσα και να την επιλέξουν “από άποψη” όπως είπα και στην αρχή, χιλιάδες ή – γιατί όχι; – και εκατομμύρια δυνητικοί φίλοι της Ελληνικής γλώσσας και του Ελληνικού Πολιτισμού σε ολόκληρο τον κόσμο.
Συνέντευξη
κ.
Πρωθυπουργού
στο CBC
Transcript
of report by Neil Macdonald
Interview
with Prime Minister of Greece George Papandreou
CBC News: The National
June
20, 2010
IAN HANOMANSING (HOST):
When G20 leaders meet this week you can bet they’ll talk about the European
economy. Earlier this year the entire continent was on the verge of a meltdown
set off in part by problems in Greece. That country's debt is out of control. The man in charge
of bringing it back in line is the Prime Minister George Papandreou. Our senior
Washington correspondent Neil
Macdonald sat down for an exclusive interview with Papandreou today.
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
Hello, sir.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
George Papandreou is by all accounts an honest man, as opposed to his
predecessors. He’s come clean about his country's financial mess, its crooked
books, its corruption and its tax evasion, and he's traveling the world now
repeating what he hopes is a reassuring message that Greece is going to make good
on one of those.
(Interview):
That's a guarantee Greece will in no way default of force creditors to take less or make
their investors take a haircut or in any way walk away from any of the debt.
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
Absolutely not. This is a decision we have made. That was an option and we took
it off the table.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
But the labours of Hercules were probably a cinch compared to what this Greek
has on it hands. This year Greece’s deficit will be 13.6% of its entire economy or its GDP. Right now Greece’s debt is about 115%
of its GDP. By comparison, the
figure for Britain, a country much more
able to pay its debt, is 68%. Even in the best-case scenario, Greece’s debt is forecast to
hit 145% of GDP in three years and
government spending accounts for half the entire Greek economy.
(Interview):
You know, not to put too fine a point on it, Prime Minister, but back in 1995,
I think, Canada was pronounced an
economic basket case when its debt was 77% of GDP. You're well beyond that. Maybe you could
tell me why I have such a hard time finding any economists who say you are not
past the tipping point already, you are not past the point of no return where
you can do nothing to cope with this debt and rising debt servicing costs.
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
I have heard both side, but first of all, the fact that we're on track is very
important, and that is not my words. Those are the words of the IMF and
European Union. They just were visiting our country. We're in a much better
shape than we were eight months ago. We have shown now the political will, but
also the practical implementation that we can do this.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
And as noted, Papandreou is at least telling the truth about his national
finances. It was not always the case. In the past decade, in fact, Greece’s government was
borrowing on false pretences, to put it mildly. Originally, Greece reported deficits for
the past decade ranging from 2% of GDP in 2000 to 3.7% of GDP in 2009. Those figures
evolved and revised up, way up. Now Greece concedes those numbers started at 3.7% in
2000, rising to a whopping 13.6%, meaning that just last year the official
figure was originally low-bulb by 9.9%.
(Interview):
In other words, the Greek government was in a sense defrauding creditors for
nearly 10 years. In this country, people have gone to prison for that. What's
the difference between what Enron did, for example, and what your predecessors
did?
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
It's not the government that's necessarily to blame.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
At first, he equivocates, but in the next breath...
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
Yes, there was a huge case of fraud with the previous government. But we wanted
to be very honest about this. It is a case which we are going to be examining
in our parliament. There are responsibilities and there may be legal
ramifications for those who actually did this to our country.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
Those are the elite of your country. Those are people that are amongst the
elite or the political leadership of your country. Are you actually willing to
go after them?
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
Absolutely. Because what we have said, and I think this is a sense of justice
we have to bring, transparency, we're turning the page and we're making our
country absolutely transparent – I think this will be one of the most
transparent countries in the world – and we’ll fight corruption. Because this
was part of the problem.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
More importantly, though, this socialist prime minister is doing something very
unsocialist. He has launched an austerity program, the very announcement of
which has triggered riots. Unions have taken to the streets and in May angry
crowds firebombed a bank, killing three people. The Greek government says it
has or intends to cut spending deep by 30 billion euros over the years.
Papandreou is committing to bringing the deficit from 13.6% of GDP to beneath 3% in just
four years, something most economists consider impossible: Collect more taxes,
a lot more taxes, 4% higher sales tax, 30% higher sin taxes and most
importantly, a clamp down on tax evasion; freeze or even cut salaries and
reform pensions. The average retirement age in Greece is 61 but retirement in the 50's is
common. The government wants to increase that figure to 65. Papandreou's
actually encouraged by Canada's experience. In the 1990's, Paul Martin fixed the books by laying
off tens of thousands of public servants and cutting spending drastically.
(Interview):
Nobody firebombed any banks at the time, though. You haven't done that much.
You have announced it and have already had riots. Why would anyone believe that
the Greek people will put up with the kinds of things you intend to do?
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
People also realize that it is a patriotic duty. We really have to turn around
our country, we have to be credible again. I have said that our biggest deficit
is our credibility deficit, it's not the money itself. We have to become
credible again. That's what we're working for and we have to show the
determination that we are ready to make sacrifices. And we've done so.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
Germany thought has gone even
further, raising its retirement age to 67 and Germans are asking why they
should work harder and longer than the nation they have just bailed out. That,
it turns out, is a sensitive question to Papandreou.
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
In fact, the OACD figures say that the Greeks work harder and longer than the
Germans. This is one of the stereotypes, of course, that in the last few
months... It's very easy to create stereotypes. You go to Greece over the summer, it's
a great place, you dance, you swim, you see people enjoying themselves. That,
of course, is the tourist industry, and we're very proud of it, but it's not
daily life. People work hard in Greece.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
I suspect the Germans would have a hard time swallowing the idea that your
citizenry works longer and harder than they do.
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
That is not my position. That's the OACD’s. There are a number of parameters.
You have to look at the total picture to see that what we're doing is actually
quite fair, even compared to what Germany (inaudible).
NEIL MACDONALD (REPORTER):
A lot of economists though are questioning not just whether Papandreou's plan
will work but why he's doing it, given the severity of Greece’s situation.
(Interview):
You mentioned the IMF. Their own figures say that if things go well, even if
the plans that you're instituting now work, your debt is at 115% of GDP right now and in three
years your debt will be 145% of GDP and that’s if things go well, which will mean that you will
perforce need another bailout in three years. I mean, why would you put your
economy through the wringer like this and not simply say, look, these debts are
overwhelming, we're going to have what some other nations do and our investors
are just going to have to accept something less?
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
What they also say is once we reach that, then it's going to taper off, so yes,
it is a difficult program, but we'll get there in order to have it tapered off
afterwards. And I think we can do that.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
Plus he points out he governs a nation of tax evaders with a huge underground
economy. It can all be exposed, he says, and taxed.
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
This was very bad. We're not happy or proud about that, but it gives us a
different type of a margin to actually make changes which have to do with how
we can dealt with our deficit.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
He repeats there will be no default and he says Greece has no intention of dropping out of the
euro zone no matter how many economists think it will.
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
On the balance, people are very much happy to be in the euro and are very
worried about all this discussion around the world that Greece is going to leave the
euro. We're not going to leave the euro.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
He is also calmly angry about the power Wall Street has over sovereign nations.
Recently the ratings agencies Moody’s and Standard and Poor's downgraded Greece’s credit to junk
status. Why, asks Papandreou, should those agencies be allowed to do such a
thing after their proven incompetence during the U.S. financial crisis? That, he says, is
something the G20 should discuss in Toronto this week.
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
Is there a conflict of interest with these rating agencies? How much are they
linked up with other interests? And I think that's a question which has been
put before the G20 now. I mean, what kind of transparency do we have in the
financial sector?
NEIL MACDONALD (REPORTER):
Even by Congress.
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
Even by Congress, so they don't seem to be leaders, they seem to be followers.
They were followers when there was a financial bubble, AAA ratings for junk
bonds, and now they're followers when there's a fear in the market.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
Do you think they are making the same mistakes with Greece as they made about the
subprime market?
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
I think so. I think it is very easy... I mean, the markets are jittery, I felt
that. And the markets can create when they're jittery a sense of mob reaction.
NEIL MACDONALD (REPORTER):
Prime Minister, I want to thank you for taking the time to do this. We
appreciate it very much.
GEORGE PAPANDREOU (PRIME MINISTER OF GREECE):
Thank you very much.
Δηλώσεις Πρωθυπουργού Γιώργου Α. Παπανδρέου μετά τη συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Ban Ki Moon στη Νέα Υόρκη (21/6)
ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ - Αθήνα, 22 Ιουνίου 2010
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Είχα μία εξαιρετική συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, τον κ. Μπαν Κι Μουν, με τον οποίο συζητήσαμε σειρά ζητημάτων. Πρώτα απ’ όλα, συζητήσαμε διεθνή θέματα, που έχουν σχέση ιδιαίτερα με τους στόχους τις χιλιετίας, όπως λέγεται, καθώς και την συνάντηση του G20 στο Τορόντο. Επίσης, συζητήσαμε την ανάγκη να υπάρχουν ρυθμίσεις στη διεθνή αγορά, ιδιαίτερα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, την ανάγκη ακόμα και για το φόρο στις συναλλαγές, που θα μπορέσει να αποδώσει σημαντικούς πόρους, οι οποίοι θα μπορούσαν να πάνε και στη στήριξη της ανάπτυξης διεθνώς, και στην επένδυση στην πράσινη τεχνολογία, στο να μπορέσουμε να κάνουμε τις οικονομίες μας πράσινες και βιώσιμες, αλλά και να συμβάλουν στους στόχους του ΟΗΕ, που είναι να καταπολεμήσει τη φτώχεια και να βοηθήσει τις αναπτυσσόμενες χώρες.
Επίσης, είχαμε την ευκαιρία να ανταλλάξουμε απόψεις γύρω από τις πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και, οπωσδήποτε, για το μεγάλο ζήτημα, το Κυπριακό, για το οποίο τόνισα την προσήλωσή μας και τη συνεργασία μας με την Κυπριακή Δημοκρατία, στην προσπάθεια που γίνεται εκ μέρους του Προέδρου, Δημήτρη Χριστόφια, την οποία στηρίζουμε, μέσα στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, αλλά και του ευρωπαϊκού κεκτημένου, να βρεθεί η λύση στο Κυπριακό, χωρίς έξωθεν παρεμβάσεις και τεχνητά χρονοδιαγράμματα.
Παράλληλα, είχα την ευκαιρία να επαναλάβω τη βούλησή μας να συμβάλουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στην εξεύρεση λύσης στο θέμα του ονόματος της FYROM, μια λύση βεβαίως όπου θα υπάρχει ένας προσδιορισμός γεωγραφικός, για όλες τις χρήσεις του ονόματος της γείτονος χώρας.
Ήταν μια θετική και εποικοδομητική συνάντηση, κατά την οποία μπορέσαμε να προωθήσουμε σημαντικά μας συμφέροντα στην περιοχή.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Πρόεδρε, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, στην πρόσφατη έκθεσή του για το Κυπριακό, επιμένει να βάλει χρονοδιάγραμμα για λύση μέχρι το τέλος του 2010. Το συζητήσατε; Και τι του είπατε;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Όπως είπα, τεχνητά χρονοδιαγράμματα δεν συμβάλλουν – το έχουμε δει και στο παρελθόν – στην επίλυση του Κυπριακού. Πιστεύω ότι πρέπει να υπάρξει η ουσιαστική βούληση και ο απαραίτητος χρόνος. Αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς θέλουμε να συζητιέται αέναα το Κυπριακό. Αντιθέτως, χρειάζεται βούληση, βούληση βεβαίως και από την τουρκική πλευρά, ουσιαστική βούληση επιτέλους, ώστε το Κυπριακό να λυθεί, μέσα στο γνωστό πλαίσιο των αποφάσεων του ΟΗΕ και του ευρωπαϊκού κεκτημένου.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Σε ό,τι αφορά το Σκοπιανό, ενημερώσατε τον Γενικό Γραμματέα για τις επαφές που κάνατε με τη σκοπιανή πλευρά; Να σας θυμίσω ότι ο κ. Σαμαράς σάς έχει κατηγορήσει για «μυστική διπλωματία» και υπήρχαν διαρροές την περασμένη Κυριακή στον Τύπο για νέα ονόματα σε σχέση με τη συνταγματική ονομασία.
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Όπως σας είπα, η θέση μας παραμένει η ίδια, είναι η σύνθετη ονομασία, με γεωγραφικό προσδιορισμό, erga omnes όπως λέμε, και αυτό ακριβώς μετέφερα στον Γενικό Γραμματέα, τον κ. Μπαν Κι Μουν, λέγοντας βεβαίως ότι εμείς είμαστε έτοιμοι και παίρνουμε πρωτοβουλίες για να λυθεί το ζήτημα. Αυτές δεν είναι μυστικές πρωτοβουλίες, είναι ανοιχτές, δημόσιες πρωτοβουλίες, με στόχο ακριβώς να βρούμε τη λύση μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Πρωθυπουργέ, σύμφωνα με αναφορές στον ελληνοκυπριακό Τύπο, η Κυβέρνηση των Ελληνοκυπρίων διαμαρτύρεται, επειδή τα Ηνωμένα Έθνη κατά κάποιο τρόπο τους επέβαλαν προθεσμία για την εξεύρεση λύσης. Συμφωνείτε με αυτή την άποψη; Πιστεύετε ότι θα έπρεπε να υπάρξει προθεσμία για την επίλυση του Κυπριακού;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Καταρχάς, δεν συζητήσαμε για προθεσμία με τον Γενικό Γραμματέα. Πιστεύω ότι πρέπει να βρούμε μια λύση. Και όσο συντομότερα, τόσο το καλύτερο. Αλλά το να θέτουμε μηχανιστικές προθεσμίες, συχνά δεν βοηθά στην εξεύρεση λύσης. Επομένως, αυτό που πιστεύω ότι πρέπει να κάνουμε, είναι να εκμεταλλευτούμε αυτή την ευκαιρία, για να εστιάσουμε στην εξεύρεση λύσης για την Κύπρο.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Πρωθυπουργέ, αναφορικά με το όνομα της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, τι ακριβώς είπατε στον Γενικό Γραμματέα, εάν φυσικά θα μπορούσατε να το μοιραστείτε μαζί μας; Και θα μπορούσατε να προχωρήσετε σε μια πρωτοβουλία, που θα ήταν σχεδόν οριστική; Υπάρχει κάποια προθεσμία, εντός της οποίας προβλέπετε ότι μπορεί να επιλυθεί το πρόβλημα;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Εάν θέλαμε να θέσουμε κάποια προθεσμία, θα ήταν χθες, καθώς το πρόβλημα έπρεπε να έχει λυθεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Είναι πολύ σημαντικό και όχι μόνο για τις διμερείς μας σχέσεις. Όπως γνωρίζετε, η Ελλάδα έχει προτείνει την ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων στην ευρωπαϊκή οικογένεια έως το 2014. Πιστεύουμε ότι είναι μια συμβολική ημερομηνία. Είναι η 100ή επέτειος από την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, που μπορεί να μην ξεκίνησε στην περιοχή μας, αλλά βιώνουμε μια αναταραχή της ιστορίας στην περιοχή, αυτά τα τελευταία 100 χρόνια. Θα είναι ένα συμβολικό τέλος, μια πολύ ειρηνική πορεία προς την Ευρώπη, ένα ειρηνευτικό σχέδιο για την ένταξη όλων αυτών των χωρών στην ευρωπαϊκή οικογένεια.
Κατά συνέπεια, πιστεύω ότι αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει κίνητρο για την εξεύρεση λύσης στο ζήτημα του ονόματος. Δηλώσαμε την αντίθεσή μας πολύ ξεκάθαρα, θέλουμε μια ονομασία, που να προσδιορίζει γεωγραφικά την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για όλους τους σκοπούς. Και σε αυτό το πλαίσιο, αναζητούμε τις καλύτερες λύσεις. Προσωπικά, προσβλέπω στην ημέρα κατά την οποία, εμείς, οι δύο χώρες, θα μπορούμε να συνεργαζόμαστε πολύ στενά, τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το NATO και άλλους Οργανισμούς, όσο και σε διμερές επίπεδο, διότι πραγματικά έχουμε πολλά να μοιραστούμε, μοιραζόμαστε τόσα πολλά και έχουμε τόσα κοινά συμφέροντα, που νομίζω ότι είναι κρίμα που δεν έχει βρεθεί ήδη κάποια λύση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αύριο θα μεταβείτε στην Τουρκία. Ποια είναι μέχρι στιγμής τα μηνύματά σας προς τον Τουρκικό λαό, καθώς είστε ένας από τους πρώτους Έλληνες Πρωθυπουργούς, που ξεκίνησαν αυτή την αξιόλογη διαδικασία, μαζί με τον πρώην Υπουργό των Εξωτερικών μας, Ισμαήλ Τζεμ;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Προσκλήθηκα στην Πρωτοβουλία για τη Συνεργασία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και στη Σύνοδο των Ηγετών των Βαλκανικών Χωρών, που θα πραγματοποιηθεί στην Κωνσταντινούπολη την Τετάρτη. Θα δώσω «το παρόν», πιστεύοντας ότι έτσι θα μεταφέρω ένα μήνυμα προς την περιοχή μας, μήνυμα ανάγκης και επιθυμίας για στενή συνεργασία. Ωστόσο, θα υπογραμμίσω και πάλι τη βούλησή μας, η οποία πιστεύω ότι αποτελεί βούληση και του Τουρκικού λαού. Είπα όμως, επίσης, ότι είμαι βέβαιος, ότι ο Πρόεδρος Ερντογάν είναι υπέρ μίας ρηξικέλευθης κίνησης, αλλά και πρόθυμος να επιλύσουμε κάποια από τα δύσκολα ζητήματα, που αντιμετωπίζουμε στην πάροδο των χρόνων, ώστε να μπορέσουμε να προχωρήσουμε στο μέλλον. Υπάρχουν πάρα πολλά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε μαζί. Στην τελευταία επίσκεψη του Πρωθυπουργού Ερντογάν στην Αθήνα, υπογράψαμε 22 συμφωνίες, γεγονός που αποδεικνύει ότι έχουμε τη δυνατότητα να προχωρήσουμε μπροστά. Ας ασχοληθούμε με τα δύσκολα ζητήματα, ας τα λύσουμε κι ας προχωρήσουμε. Είτε πρόκειται για το Κυπριακό, είτε για το ζήτημα της Υφαλοκρηπίδας, μπορούμε να επιλύσουμε αυτά τα προβλήματα.
Απάντηση ΑΝΥΠΕΞ, κ. Δ. Δρούτσα, σε συζήτηση επίκαιρης ερώτησης στη Βουλή για το ζήτημα της ονομασίας της πΓΔΜ (18.06.10) Αθήνα, 18 Ιουνίου 2010 Βασικά σημεία: Η (χθεσινή) συνάντηση (κ.Παπανδρέου- κ. Γκρουέφσκι) όπως και οι προηγούμενες έγινε κατόπιν δικής μας επιδίωξης. Έγινε, επειδή πιστεύουμε ότι οι διμερείς συναντήσεις δεν μπορούν μεν να υποκαταστήσουν τη διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη υπό τα Ηνωμένα Έθνη, μπορούν όμως –και αυτό είναι τουλάχιστον η δική μας πρόθεση- να δημιουργήσουν ένα πιο θετικό, ένα καλύτερο κλίμα, απαραίτητο, το οποίο θα μπορέσει να διευκολύνει, ελπίζουμε, και την πρόοδο των διαπραγματεύσεων. Και σε κάθε περίπτωση τέτοιου είδους συναντήσεις αφαιρούν από οποιονδήποτε τη δυνατότητα να επικαλεστεί ως επιχείρημα ότι εμείς, η Ελλάδα, δεν συμμετέχουμε σε αυτή τη διαδικασία με εποικοδομητική διάθεση. Στη φάση αυτή η δημόσια συζήτηση για συγκεκριμένα ονόματα, είτε αυτά είναι προτάσεις είτε απλώς είναι κάποια δημοσιεύματα του Τύπου, δεν έχει νόημα. Δεν πιστεύω ότι είναι καλό να μιλάμε για ονόματα όταν η άλλη πλευρά δεν έχει επιδείξει ακόμη την απαραίτητη διάθεση να διαπραγματευτεί σοβαρά. Εφόσον υπάρξουν προτάσεις σοβαρές που πληρούν αυτές τις προϋποθέσεις που έχουμε θέσει εμείς, η ελληνική Κυβέρνηση, είμαστε διατεθειμένοι να εξετάσουμε τέτοιου είδους προτάσεις με σοβαρότητα. Καταφέραμε με την εξωτερική πολιτική που ασκήσαμε τους τελευταίους μήνες … οι πιέσεις πλέον να μην είναι πάνω στην Ελλάδα, αλλά αποκλειστικά πάνω στα Σκόπια. Σε ό,τι αφορά στο δημοψήφισμα. Όλοι γνωρίζουμε πρώτα απ' όλα ότι ο κ. Γκρουέφσκι πάει να κρυφτεί πίσω από την κοινή γνώμη της χώρας του. Εξωθεί συστηματικά τους οπαδούς του στα άκρα, προβάλλει στους ψηφοφόρους αρνητικά στερεότυπα για τη χώρα μας και ανακοινώνει με πανηγυρισμούς ότι είναι ενάντια σε λύση και μετά κρύβεται πίσω από τη λαϊκή ετυμηγορία. (Εμείς) δεν φοβόμαστε να αναλάβουμε ευθύνες και δεν θα μεταθέσουμε στο λαό την ευθύνη των αποφάσεών μας. Η δέσμευση η δική μας στη διαδικασία του ΟΗΕ είναι γνήσια, όπως και η προσπάθειά μας να δημιουργήσουμε στη γειτονιά μας μια περιοχή ειρήνης, ασφάλειας και ανάπτυξης. Μια ευρωπαϊκή γειτονιά, χωρίς τα διεθνή και περιφερειακά προβλήματα που μας ταλανίζουν τόσα χρόνια. ΠΡΩΤΟΛΟΓΙΑ κ. Δ. ΔΡΟΥΤΣΑΣ: Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, Έχουμε συζητήσει συχνά το σκοπιανό σε αυτήν την αίθουσα και ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες από τη στιγμή που αναλάβαμε την Κυβέρνηση. Είναι βεβαίως σημαντικό εθνικό θέμα και έχω την εντύπωση ότι θα το συζητήσουμε κι άλλες φορές. Θέλω να πω ότι η σημερινή συζήτηση διεξάγεται την επομένη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και λίγες μόνο ημέρες μετά τα τελευταία Συμβούλια Γενικών και Εξωτερικών Υποθέσεων. Χτες στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ο Πρωθυπουργός είχε συνάντηση με τον Σκοπιανό ομόλογό του τον κ. Γκρουέφσκι ο οποίος βρισκόταν στις Βρυξέλλες με άλλη αφορμή. Η συνάντηση αυτή όπως και οι προηγούμενες έγινε κατόπιν δικής μας επιδίωξης. Έγινε, επειδή πιστεύουμε ότι οι διμερείς συναντήσεις δεν μπορούν μεν να υποκαταστήσουν τη διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη υπό τα Ηνωμένα Έθνη, μπορούν όμως –και αυτό είναι τουλάχιστον η δική μας πρόθεση- να δημιουργήσουν ένα πιο θετικό, ένα καλύτερο κλίμα, απαραίτητο, το οποίο θα μπορέσει να διευκολύνει, ελπίζουμε, και την πρόοδο των διαπραγματεύσεων. Και σε κάθε περίπτωση τέτοιου είδους συναντήσεις αφαιρούν από οποιονδήποτε τη δυνατότητα να επικαλεστεί ως επιχείρημα ότι εμείς, η Ελλάδα, δεν συμμετέχουμε σε αυτή τη διαδικασία με εποικοδομητική διάθεση. Ακριβώς το αντίθετο ισχύει. Εμείς είμαστε ειλικρινείς όταν λέμε ότι πραγματικά επιθυμούμε να υπάρξει λύση, όταν λέμε ότι στο όραμά μας για την πλήρη ενσωμάτωση των δυτικών Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουμε κατά νου και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και μάλιστα ως έναν από τους πρώτους υποψηφίους. Θα μου επιτρέψετε να πω ότι στη φάση αυτή η δημόσια συζήτηση για συγκεκριμένα ονόματα, είτε αυτά είναι προτάσεις είτε απλώς είναι κάποια δημοσιεύματα του Τύπου, δεν έχει νόημα. Δεν πιστεύω ότι είναι καλό να μιλάμε για ονόματα όταν η άλλη πλευρά δεν έχει επιδείξει ακόμη την απαραίτητη διάθεση να διαπραγματευτεί σοβαρά. Είναι ανώφελο, είναι ενάντια στα δικά μας συμφέροντα να διαπραγματευόμαστε μεταξύ μας, τη στιγμή που ο κ. Γκρουέφσκι παραμένει αμετακίνητος. Εμείς πάντως είμαστε εδώ και έχουμε εκφράσει τις θέσεις μας με σαφήνεια και οφείλουν να το κάνουν και αυτοί, για να προχωρήσουμε στη διαδικασία. Έχουμε ξεκαθαρίσει τις παραμέτρους για τη λύση του προβλήματος. Επαναλαμβάνω για άλλη μια φορά: ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό και εφαρμογή έναντι όλων. Και έχω τονίσει επανειλημμένα ότι εφόσον υπάρξουν προτάσεις σοβαρές που πληρούν αυτές τις προϋποθέσεις που έχουμε θέσει εμείς, η ελληνική Κυβέρνηση, είμαστε διατεθειμένοι να εξετάσουμε τέτοιου είδους προτάσεις με σοβαρότητα. Η ελληνική αυτή θέση είναι πάγια, είναι σταθερή, αποσαφηνισμένη προς τους τρίτους και απολαμβάνει πλέον και της υποστήριξης της πλειονότητας των πολιτικών κομμάτων της χώρας μας και αυτό νομίζω είναι ένα σημαντικό επίτευγμα. Ίδια όμως σοβαρότητα απαιτείται και από την άλλη πλευρά προκειμένου να εξευρεθεί αμοιβαίως αποδεκτή λύση, άρα η πρόσκλησή μας πάει προς την σκοπιανή ηγεσία και προσωπικά στον κ. Γκρουέφσκι: επιτέλους να έρθει με εποικοδομητικό τρόπο και πνεύμα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Θα μου επιτρέψετε κ. Καρατζαφέρη να κλείσω λέγοντας και το εξής: οι ανησυχίες μας για τα εθνικά θέματα είναι κοινές, νομίζω όλοι μας το γνωρίζουμε. Το ίδιο είναι και η αγωνία μας, η αφοσίωσή μας για την υπεράσπιση των συμφερόντων της πατρίδας μας. Η εξωτερική πολιτική της Κυβέρνησής μας δεν καθορίζεται από επικοινωνιακούς όρους ή επικοινωνιακές ανάγκες. Καθορίζεται με μοναδικό γνώμονα το συμφέρον της Ελλάδας. Εργαζόμαστε με σοβαρότητα, συστηματικό τρόπο, με όραμα, αλλά και πλήρη ρεαλισμό προς αυτήν την κατεύθυνση. Αυτό κ. Καρατζαφέρη το γνωρίζετε και είμαι σίγουρος ότι το εκτιμάτε. Ευχαριστώ πολύ. ΔΕΥΤΕΡΟΛΟΓΙΑ κ. Δ. ΔΡΟΥΤΣΑΣ: Ευχαριστώ πολύ κ. Καρατζαφέρη για τις παρατηρήσεις σας. Πρώτα απ' όλα σε ό,τι αφορά στο άρθρο και τη διαρροή που υπονοήσατε ότι έκανε η Κυβέρνηση για να τεστάρει την κοινή γνώμη, τέτοιου είδους πρακτικές - σας το λέω επειδή είχατε την καλοσύνη να με αποκαλέσετε μοντέρνο άνθρωπο και νέο πολιτικό - για εμένα είναι άγνωστες. Εμείς ασκούμε εξωτερική πολιτική με πλήρη διαφάνεια, με μοναδικό γνώμονα το ελληνικό συμφέρον και χωρίς να κοιτάζουμε επικοινωνιακές ανάγκες ή επικοινωνιακές επιβολές στην άσκηση της εξωτερικής μας πολιτικής. Είναι πολύ σοβαρά αυτά τα θέματα και εμείς με απόλυτη σοβαρότητα τα αντιμετωπίζουμε. Κύριε Καρατζαφέρη, θα ήθελα απλώς να υπενθυμίσω σε ποιό σημείο αναλάβαμε ως Κυβέρνηση τον περασμένο Οκτώβριο το σκοπιανό. Κατά την άποψή μου είχε ξεφύγει το θέμα, οι πιέσεις πάνω στην Ελλάδα ήταν πολύ μεγάλες, όχι στα Σκόπια, πάνω στην Ελλάδα. Υπήρχε ο κίνδυνος, και η απειλή αν θέλετε, από πλευράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης να δώσει την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων στα Σκόπια, χωρίς την προηγούμενη επίλυση του θέματος. Υπήρχε και η γνωστή γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε αυτήν την κατεύθυνση και πιστεύω -και αυτό νομίζω θα μας το πιστώσετε κι εσείς- ότι καταφέραμε με την εξωτερική πολιτική που ασκήσαμε τους τελευταίους μήνες αυτήν την κατάσταση να την φέρουμε «τούμπα». Και οι πιέσεις πλέον να μην είναι πάνω στην Ελλάδα, αλλά αποκλειστικά πάνω στα Σκόπια. Αυτό νομίζω είναι μια επιτυχία και πάνω σε αυτό εμείς θέλουμε να συγκεντρωθούμε και να χτίσουμε τα επόμενα βήματά μας για την επίλυση αυτού του θέματος. Και για άλλη μια φορά: η θέση της Κυβέρνησης και - το τονίζω για άλλη μια φορά - της μεγάλης πλειοψηφίας των πολιτικών δυνάμεων της χώρας είναι ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό για κάθε χρήση. Και, εφόσον υπάρξουν σοβαρές προτάσεις οι οποίες πληρούν αυτές τις προϋποθέσεις, η Κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να τις εξετάσει με σοβαρότητα και με συστηματικό τρόπο. Και θα δούμε πού θα καταλήξουμε. Τέλος, σε ό,τι αφορά στο δημοψήφισμα. Όλοι γνωρίζουμε πρώτα απ' όλα ότι ο κ. Γκρουέφσκι πάει να κρυφτεί πίσω από την κοινή γνώμη της χώρας του. Εξωθεί συστηματικά τους οπαδούς του στα άκρα, προβάλλει στους ψηφοφόρους αρνητικά στερεότυπα για τη χώρα μας και ανακοινώνει με πανηγυρισμούς ότι είναι ενάντια σε λύση και μετά κρύβεται πίσω από τη λαϊκή ετυμηγορία. Η δέσμευση η δική μας στη διαδικασία του ΟΗΕ είναι γνήσια, όπως και η προσπάθειά μας να δημιουργήσουμε στη γειτονιά μας μια περιοχή ειρήνης, ασφάλειας και ανάπτυξης. Μια ευρωπαϊκή γειτονιά, χωρίς τα διεθνή και περιφερειακά προβλήματα που μας ταλανίζουν τόσα χρόνια. Στην ερώτησή σας για δημοψήφισμα, θυμάστε κ. Καρατζαφέρη ότι είχα την τιμή να απαντήσω ξανά, πάντα με μεγάλο σεβασμό στο θεσμό της Βουλής των Ελλήνων. Και η απάντησή που έδωσα τότε, ισχύει βεβαίως και σήμερα. Ζητήσαμε την ψήφο του ελληνικού λαού με ξεκάθαρες θέσεις και λάβαμε την εντολή του για να κάνουμε αυτές τις θέσεις πραγματικότητα. Και να φέρουμε αυτές τις αλλαγές στην πατρίδα μας τις οποίες έχει ανάγκη, για να μπορεί να ελπίζει σε ένα καλύτερο μέλλον. Στο καλύτερο αυτό μέλλον το οποίο θα δημιουργήσουμε, μαζί με τον ελληνικό λαό. Γι' αυτό είμαι απολύτως σίγουρος. Λάβαμε λοιπόν την εντολή του για να κάνουμε αυτές τις θέσεις πραγματικότητα και μας τίμησε ο ελληνικός λαός με την εμπιστοσύνη του επειδή γνωρίζει ότι εμείς δεν φοβόμαστε τις ευθύνες. Δεν φοβόμαστε να αναλάβουμε ευθύνες και δεν θα μεταθέσουμε στο λαό την ευθύνη των αποφάσεών μας. Ευχαριστώ πολύ. Συνέντευξη Πρωθυπουργού Γιώργου Α. Παπανδρέου στην εφημερίδα «ΖΑΜΑΝ» και στην δημοσιογράφο Ayse Karabat ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Αθήνα, 14 Μαΐου 2010 A. KARABAT: Αν συγκρίνουμε τις τουρκικές επενδύσεις στην Ελλάδα με τις ελληνικές επενδύσεις στην Τουρκία θα δούμε ότι ενώ οι ελληνικές επενδύσεις βρίσκονται σε υψηλό επίπεδο, οι τουρκικές είναι σχεδόν ανύπαρκτες. Για ποιο λόγο πιστεύετε ότι δεν έγιναν σημαντικές τουρκικές επενδύσεις στην Ελλάδα; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Είναι γεγονός ότι οι ελληνικές επενδύσεις στην Τουρκία είναι πολύ περισσότερες από τις τουρκικές επενδύσεις στην Ελλάδα. Θα θέλαμε να δούμε την κατάσταση αυτή να αλλάζει. Αλλά δεν νομίζω ότι ο όγκος των επενδύσεων σε μια οποιαδήποτε χώρα έχει πολιτική διάσταση, ή τουλάχιστον δεν θα όφειλε να έχει. Αυτού του είδους οι αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται με βάση οικονομικά κριτήρια. Η Κυβέρνησή μου έχει λάβει σαφή εντολή να προχωρήσει σε ριζικές αλλαγές. Η οικονομική κρίση επέτεινε τον επείγοντα χαρακτήρα του προγράμματος. Όταν βγούμε από αυτή την κρίση και θα βγούμε σύντομα, η Ελλάδα θα έχει αποκτήσει μια οικονομία με πολύ πιο στέρεες βάσεις. Για το λόγο αυτό, πιστεύω ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να μπει κανείς στην ελληνική αγορά. Ως Κυβέρνηση, δημιουργούμε το κατάλληλο επενδυτικό περιβάλλον και αφήνουμε τους επιχειρηματίες να αξιολογήσουν τις ευκαιρίες που προσφέρονται. Το αυριανό Ελληνικό-Τουρκικό επιχειρηματικό φόρουμ είναι μια καλή ευκαιρία. A. KARABAT: Ποιες είναι οι ευκαιρίες και οι προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι Τούρκοι επενδυτές αν θελήσουν να επενδύσουν στην Ελλάδα; Η Κυβέρνησή σας προτίθεται να αντιμετωπίσει τα προβλήματα αυτά και να χαλαρώσει τις διαδικασίες χορήγησης θεώρησης; Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για ημερήσιες εκδρομές ήταν στην ημερήσια διάταξη των συζητήσεων, αλλά μέχρι στιγμής δεν υπήρξαν εξελίξεις. Μπορούμε να περιμένουμε κάποια αλλαγή στο άμεσο μέλλον; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Δυστυχώς, η φήμη της ελληνικής γραφειοκρατίας ξεπέρασε τα σύνορά μας. Η κατάσταση όμως αλλάζει και οι αλλαγές είναι ριζικές. Στην Ελλάδα ήταν δύσκολο να συστήσει κάποιος μια εταιρεία, ήταν δύσκολο να εκδώσει τις απαραίτητες άδειες για να ξεκινήσει τις δραστηριότητές του. Αυτά όλα αλλάζουν. Όπως είπα προηγουμένως, η οικονομική κρίση επιταχύνει τις αλλαγές. Στο θέμα των θεωρήσεων, οφείλω να πω ότι ως Υπουργός Εξωτερικών, κατέβαλα τεράστιες προσπάθειες να ελαφρύνω το καθεστώς χορήγησης των θεωρήσεων. Δυστυχώς όμως, το πλαίσιο της συμφωνίας Σένγκεν θέτει κάποιους περιορισμούς. Για το λόγο αυτό, έχουν δοθεί σαφείς οδηγίες σε όλα τα Προξενεία μας στην Τουρκία, να εξαντλούν όλα τα περιθώρια που προσφέρει η νομοθεσία, έτσι ώστε να διευκολύνουν την επίσκεψη Τούρκων πολιτών στην Ελλάδα. Η διαδικασία έχει απλοποιηθεί σημαντικά. Ταυτόχρονα, είμαστε σε επαφή με Ευρωπαίους αξιωματούχους, για να εξασφαλίσουμε θετικές αλλαγές στο σύστημα Σένγκεν και εξετάζουμε τρόπους να διευκολύνουμε πρακτικά κάποιες συγκεκριμένες ομάδες πολιτών. A. KARABAT: Κάτω από αυτές τις οικονομικές συνθήκες, ποιες θα είναι οι στρατιωτικές σας δαπάνες τα επόμενα πέντε χρόνια; Ο Τούρκος Υπουργός Έγκεμεν Μπάγκις πρότεινε η Ελλάδα και η Τουρκία να μειώσουν ταυτόχρονα τις στρατιωτικές τους δαπάνες. Είναι δυνατόν να περιορισθούν οι δαπάνες, πριν βρεθεί λύση στα εκκρεμή προβλήματα;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Είστε μια έμπειρη δημοσιογράφος, θα θυμάστε σίγουρα την περίοδο 1999 – 2004, όταν μιλούσα για το όραμα της μείωσης των εξοπλισμών και στις δύο χώρες, μια μείωση που θα επέτρεπε στις δύο κοινωνίες μας να επενδύσουν στην παιδεία, στην υγεία, στον πολιτισμό και όχι στα όπλα. Μιλάω για το «μέρισμα της ειρήνης», το οποίο θα αυξηθεί με την οικοδόμηση εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο χώρες και την άρση όλων των απειλών. Αυτή είναι η κινητήρια δύναμη πίσω από τις ελληνικές προσπάθειες. Αυτό είναι το όραμα που πρέπει να κατευθύνει τις ενέργειές μας. Το Αιγαίο πρέπει να γίνει μια θάλασσα ειρήνης. Αυτό που χρειάζεται να κάνουμε εμείς, με το «εμείς» εννοώ τους ηγέτες των δύο χωρών, είναι να μιλάμε ξεκάθαρα μεταξύ μας και με τους λαούς μας. Πρέπει να απαλλαγούμε από τις γκρίζες ζώνες στις σχέσεις μας και να αφοσιωθούμε στο κοινό μέλλον που μας περιμένει στην ευρωπαϊκή οικογένεια. A. KARABAT: Η Ελλάδα επιμένει ότι υπάρχει ένα μόνο πρόβλημα, αυτό της υφαλοκρηπίδας, ενώ η Τουρκία πιστεύει ότι υπάρχουν πολλά θέματα. Επιμένετε στις απόψεις σας; Είναι αλήθεια επίσης ότι πριν τις εκλογές του 2004, όταν ο κύριος Σημίτης ήταν Πρωθυπουργός και εσείς Υπουργός Εξωτερικών, οι δύο χώρες βρίσκονταν πολύ κοντά στην επίλυση των προβλημάτων του Αιγαίου. Εφόσον δεν έγινε κάτι τέτοιο τότε, πιστεύετε ότι υπάρχουν δυνατότητες τώρα; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Ξεκινήσαμε μια διαδικασία διερευνητικών επαφών, με συγκεκριμένο στόχο να προχωρήσουμε στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας ανάμεσα στις δύο χώρες. Είναι ένα νομικό θέμα, που έπαιξε και συνεχίζει να παίζει καθοριστικό ρόλο στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις. Είναι ένα πρόβλημα το οποίο μπορεί να λυθεί. Στο παρελθόν, βρεθήκαμε κοντά σε λύση. Κατά την διάρκεια της θητείας μου στο Υπουργείο Εξωτερικών, από το 1999 μέχρι το 2004, συνεργάσθηκα στενά με τον αγαπητό μου φίλο, τον μακαρίτη Ισμαήλ Τζεμ, και τους διαδόχους του, για να βρούμε μια λύση σε αυτό και σε πολλά άλλα προβλήματα στις σχέσεις μας. Και κάναμε πρόοδο. Είμαι πεπεισμένος ότι τώρα, 10 χρόνια αργότερα, μπορούμε να βρούμε τη λύση. Ούτως ή άλλως, δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Αν αποδειχθεί ότι δεν μπορούμε να επιλύσουμε το πρόβλημα μέσα σε ένα λογικό χρονοδιάγραμμα, τότε κατά τη γνώμη μου, θα πρέπει να προσφύγουμε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Δεν θα είμαστε ούτε οι πρώτοι, ούτε οι τελευταίοι. Πρέπει να δείξουμε εμπιστοσύνη στο Διεθνές Δικαστήριο, για να βρεθεί μια λύση, όπως ακριβώς έκαναν και άλλες 160 χώρες στον πλανήτη μας. A. KARABAT: Μέχρι σήμερα, μια από τις ατυχίες στην ιστορία των Τουρκο-ελληνικών σχέσεων ήταν η έλλειψη πολιτικής θέλησης από πλευράς των ηγετών να βρεθεί μια λύση. Πιστεύετε ότι οι συνθήκες είναι ώριμες, για να συνεχιστούν οι προσπάθειες να βρεθεί μια λύση τώρα;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Είμαστε γείτονες σε μια περιοχή του κόσμου που παρουσιάζει μεγάλο «διπλωματικό» ενδιαφέρον. Οι σχέσεις μας δεν ήταν σταθερές, περάσαμε καλές στιγμές και στιγμές έντασης. Και αυτό το μοτίβο δεν θα σταματήσει έτσι απλά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα περιοριστούμε στο ρόλο των αμέτοχων θεατών. Πιστεύω ακράδαντα ότι οι λαοί δημιουργούν το πεπρωμένο τους. Οι λαοί γράφουν την ιστορία τους. Η Ελλάδα και η Τουρκία δεν είναι εχθροί, καταδικασμένοι να συγκρούονται στον αιώνα τον άπαντα. Οι χώρες μας έχουν ένα βαρύ ιστορικό παρελθόν. Στο χέρι μας είναι να γυρίσουμε σελίδα και να γράψουμε ένα διαφορετικό μέλλον. Πολλοί αναφέρουν το παράδειγμα της Γαλλίας και της Γερμανίας. Και σας ρωτώ, γιατί η Ελλάδα και η Τουρκία να μη μπορούν να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους; Δεν μπορούμε να πάρουμε το μέλλον μας στα χέρια μας; Η απάντηση είναι, ναι. Αύριο θα δεχθούμε τον Πρωθυπουργό σας, με αυτή τη σκέψη στο μυαλό μας. A. KARABAT: Ποια είναι η προσωπική σας άποψη για τον Τούρκο Πρωθυπουργό Ερντογάν; Πιστεύετε ότι μπορείτε να συνεννοηθείτε εύκολα μαζί του; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Ο Πρωθυπουργός Ερντογάν είναι ένας ηγέτης, που άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στο τουρκικό κράτος και στην τουρκική κοινωνία. Νομίζω ότι είναι ένας άνδρας με σαφείς στόχους, με φιλόδοξο όραμα και με ρεαλισμό, που του επιτρέπει να υλοποιεί τους στόχους του. Ένας άνδρας που πετυχαίνει αποτελέσματα. Πιστεύω ότι έκανε μια σαφή στρατηγική επιλογή να δώσει μάχη για την προσχώρηση της χώρας του στην Ευρωπαϊκή Ένωση και παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες, παραμένει πιστός στο στόχο του. Πρέπει να ξέρει ότι θα είμαι σύμμαχός του στην προσπάθεια αυτή, γιατί οποιαδήποτε απόφαση ενδυναμώνει τη Δημοκρατία στην Τουρκία, αποτελεί επίσης και ένα βήμα προς τις σχέσεις καλής γειτονίας, ένα βήμα προς το σεβασμό των μειονοτήτων και του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ένα βήμα προς την επανένωση της Κύπρου. Θα προσπαθήσουμε μαζί, για να φέρουμε την Τουρκία στην Ευρωπαϊκή οικογένεια. A. KARABAT: Τουρκία και Ελλάδα εγκαθιδρύουν το Ανώτατο Συμβούλιο Στρατηγικής Συνεργασίας, προκειμένου να τονωθούν οι μεταξύ τους σχέσεις. Τι να προσδοκούμε από τη στρατηγική αυτή συνεργασία; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Το Ανώτατο Συμβούλιο Στρατηγικής Συνεργασίας σηματοδοτεί την ουσιαστική αναβάθμιση της συνεργασίας μας. Αποτελεί τη βάση, τα θεμέλια, πάνω στα οποία μπορούμε να οικοδομήσουμε την εμπιστοσύνη και να φέρουμε τις σχέσεις μας στο επίπεδο που επιθυμούμε. Ζήτησα από τους Υπουργούς της Κυβέρνησής μου να παρουσιάσουν νέες ιδέες περί συνεργασιών. Το Συμβούλιο μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας αλλαγής στάσης των Δημοσίων Διοικήσεων των δύο χωρών. Είναι ανεξάντλητοι οι τομείς, στους οποίους μπορούμε να έχουμε μια αμοιβαίως επωφελή συνεργασία. Οφείλουμε να εκμεταλλευτούμε τις δυνατότητες αυτές, ιδίως σε καιρό κρίσης και έντονου διεθνούς ανταγωνισμού. Συνεργαζόμενες, οι χώρες μας μπορούν να αντιμετωπίσουν πιο αποτελεσματικά τις προκλήσεις. Θα ήθελα ωστόσο, στο σημείο αυτό, να επισημάνω και κάτι ακόμη. Η προσπάθεια αυτή είναι σημαντική και πολλά υποσχόμενη, χρειάζονται όμως και «καύσιμα», ώστε να προχωρήσουμε. Οι σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας δεν πρόκειται να εξομαλυνθούν, όσο υφίστανται απειλές που αφορούν τα ελληνικά νησιά στο Αιγαίο, ούτε όσο παραμένουν οι δυνάμεις κατοχής στην Κύπρο. Όλα αυτά πρέπει να τα αφήσουμε πίσω μας μια για πάντα. A. KARABAT: Εκ βάθους καρδιάς και ειλικρινώς, μπορείτε να μας πείτε κατά πόσον θεωρείτε ότι έχουμε χάσει ήδη αρκετές ευκαιρίες για την επίλυση του Κυπριακού; Θεωρείτε ότι οι Χριστόφιας και Έρογλου θα επιλύσουν τις διαφορές τους; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Δεν θα ήθελα να έχω το βλέμμα μου στραμμένο στο παρελθόν. Πρέπει να στρέψουμε το βλέμμα μας στο μέλλον και να αφήσουμε την ιστορία να κρίνει τις όποιες «χαμένες ευκαιρίες». Το σχέδιο Ανάν δεν κατάφερε να εμπνεύσει αίσθημα ασφάλειας στον Κυπριακό λαό, και αυτή είναι η πλέον σημαντική παράμετρος. Αυτός ήταν και ο λόγος, για τον οποίο το σχέδιο ήταν καταδικασμένο να αποτύχει, ανεξαρτήτως της έκβασης του δημοψηφίσματος. Οφείλουμε να επιμένουμε για μια λύση, που θα εμπνέει το αίσθημα του «ανήκειν» στην Κύπρο. Το πλαίσιο είναι σαφέστατο και συμπεφωνημένο. Προσδιορίζεται από τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και τις συνημμένες μεταξύ ηγετών συμφωνίες. Η λύση θα πρέπει να είναι μια αμιγώς κυπριακή λύση, από τους Κυπρίους και για τους Κυπρίους. Επίσης, θα πρέπει να είναι μια ευρωπαϊκή λύση, δηλαδή προϋποθέτει το σεβασμό των κανόνων και των αρχών της Ε.Ε., το λεγόμενο κοινοτικό κεκτημένο, καθώς η Κύπρος είναι και θα παραμείνει κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα πρέπει να είναι σε θέση να λειτουργεί αποτελεσματικά εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου. Αυτό οφείλει να το σεβαστεί ο κ. Έρογλου, όπως ακριβώς θα πρέπει να σεβαστεί και την πρόοδο η οποία έχει σημειωθεί στις μέχρι σήμερα διαπραγματεύσεις. Εάν θέσει προσκόμματα και εμπόδια, θα αναλάβει και τις ευθύνες. Εν πάση περιπτώσει, είναι γεγονός ότι ο ρόλος της Τουρκίας παραμένει ζωτικής σημασίας. A. KARABAT: Τι προσδοκάτε από την Τουρκία αναφορικά με την επίλυση του ζητήματος της λαθρομετανάστευσης από την Τουρκία προς την Ελλάδα; Το εν λόγω ζήτημα αποτελεί επίσης πρόβλημα και της Ε.Ε. Εσείς ασκείτε πίεση προς την πλευρά της Ε.Ε., ώστε να συνδράμει την Τουρκία στην επίλυση του προβλήματος και να επιτευχθεί μια συνολική συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας για ζητήματα επαναπατρισμού; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Η λαθρομετανάστευση αποτελεί πρόκληση, την οποία αντιμετωπίζουμε όλοι μαζί. Αποτελεί πρόβλημα ευρωπαϊκό, και πρωτίστως ανθρωπιστικό. Ασφαλώς και δεν αποτελεί μόνο ζήτημα περιορισμού και συγκράτησης του φαινομένου. Η πρόληψη και η αποτροπή είναι αναγκαίες, όπως εξάλλου και η δημιουργία αναπτυξιακών προοπτικών στις χώρες προέλευσης. Δεν μπορούμε όμως να αγνοήσουμε το γεγονός ότι οι 150.000 λαθρομετανάστες, που διασχίζουν τα σύνορά μας κάθε χρόνο, ασκούν πίεση προς την Ελλάδα. Οι άνθρωποι αυτοί αποτελούν τα θύματα μιας σύγχρονης μορφής δουλεμπορίου. Οι γυναίκες και τα παιδιά θα έκαναν τα πάντα, για να κάνουν πραγματικότητα το όνειρο μιας καλύτερης ζωής. Οι λαθρέμποροι θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως κοινός εχθρός όλων. Οι οδοί διέλευσης των δουλεμπόρων θα πρέπει να αποκλειστούν, και να τιμωρούνται παραδειγματικά. Οι Αρχές οφείλουν να τους σταματούν, αντί να εθελοτυφλούν. Δεν επιτρέπεται τουρκικά ραντάρ να παρενοχλούν τις δυνάμεις της FRONTEX, ενώ αναζητούν διακινητές λαθρομεταναστών. Τέλος, αν επιθυμούμε να υπάρξουν όντως αποτελέσματα, απαιτείται και ο επαναπατρισμός των λαθρομεταναστών, ειδάλλως τα σχέδια των δουλεμπόρων θα αποδίδουν και άρα θα εξακολουθήσουν τις δραστηριότητές τους. Χρειαζόμαστε σύναψη και υπογραφή μιας συμφωνίας επανεισδοχής μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας. Ας μη λησμονούμε, όμως, ότι υφίσταται ήδη μια τέτοια συμφωνία μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας, η οποία όμως δυστυχώς δεν εφαρμόζεται, και αυτή είναι μια πραγματικότητα που θα πρέπει επίσης να αλλάξει. A. KARABAT: Σκοπεύετε να επωφεληθείτε της τουρκικής εμπειρίας στον οικονομικό τομέα, και αν ναι, με ποιο τρόπο; Ο σεισμός στην Τουρκία σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας εποχής στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις. Πιστεύετε ότι η ελληνική οικονομική κρίση μπορεί να νοηθεί και αυτή ως μια ακόμη ευκαιρία;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Η οικονομική κρίση μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία, μια ευκαιρία να αλλάξουμε πολλά στην Ελλάδα, να προωθήσουμε μεταρρυθμίσεις που θα έπρεπε να είχαμε υλοποιήσει προ πολλών ετών. Έτσι, η Ελλάδα θα γίνει ισχυρότερη και θα αυξηθεί η ευημερία των Ελλήνων. Ας μην ξεχνούμε εξάλλου ότι οι Έλληνες ζουν σε μια ανοικτή και φιλελεύθερη Δημοκρατία. Το επίπεδο διαβίωσης και η ποιότητα ζωής τους είναι μεταξύ των υψηλότερων στον κόσμο και πολλοί λαοί θα ήθελαν να είναι στη θέση τους. Κάνοντας μια ιστορική αναδρομή, επιτρέψτε μου να επισημάνω ότι οι σεισμοί του 1999 απελευθέρωσαν δυνάμεις που ενυπήρχαν εντός των κοινωνιών μας, δυνάμεις που κατέλυσαν τα τότε υφιστάμενα στερεότυπα και έθεσαν τα θεμέλια για μια ελληνοτουρκική προσέγγιση. Δεν πρόκειται να συγκρίνω την τωρινή με την κατάσταση εκείνης της εποχής, αλλά με την οικονομική κρίση που εσείς αντιμετωπίσατε στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας. Εκείνη την περίοδο, η Ελλάδα επέδειξε την εμπιστοσύνη της και την υποστήριξή της προς την Τουρκία, και μάλιστα όχι υπό μορφή δημοσίων σχέσεων. Η Ελλάδα έγινε ο πιο σημαντικός και ειλικρινής υποστηρικτής της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας. Οι ελληνικές επενδύσεις και εμπορικές συναλλαγές αυξήθηκαν, ενώ εγκαινιάστηκαν και πρωτοβουλίες αμοιβαίως επωφελούς περιφερειακής συνεργασίας. Η Τουρκία ξεπέρασε τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε την εποχή εκείνη, προχώρησε στις μεταρρυθμίσεις τις οποίες όφειλε να πραγματοποιήσει και βγήκε από την όλη διαδικασία περισσότερο δυνατή. Τώρα είναι η σειρά της Ελλάδας. Μακάρι να ήταν δυνατόν να γίνουν οι αλλαγές με τρόπο πιο ήπιο για τον Ελληνικό λαό, αλλά αυτός είναι ο μόνος δρόμος. A. KARABAT: Μετά από τόσο καιρό και παρά τις αντιρρήσεις μέρους της κοινωνίας, και η Αθήνα θα αποκτήσει τέμενος. Τι συνεπάγεται για το ελληνικό έθνος η ανέγερση του τζαμιού αυτού;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Η ανέγερση τεμένους στην Αθήνα αποτελεί υποχρέωση του ελληνικού κράτους απέναντι στους μουσουλμάνους που ζουν στην πρωτεύουσα. Υπάρχουν πολλοί, οι οποίοι μάλιστα έχουν έρθει από όλη την υφήλιο. Αποτελεί επίσης δική μου, προσωπική, δέσμευση για την κάλυψη της υπαρκτής αυτής ανάγκης θρησκευτικής έκφρασης. Επιτρέψτε μου, όμως, μια διόρθωση: οι αντιδράσεις στην ανέγερση αυτού του τεμένους είναι ελάχιστες. Η συντριπτική πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας αναγνωρίζει ότι αυτή η απόφαση είναι ορθή και την προσυπογράφει. Αυτό που απλώς χρειάζεται είναι να διασφαλίσουμε ότι δεν συγχέουμε θρησκεία και πολιτική. A. KARABAT: Το Συμβούλιο της Ευρώπης επέκρινε τη χώρα σας στην έκθεση που δημοσιοποίησε τον Ιανουάριο, κάνοντας λόγο για μη ικανοποιητική αντιμετώπιση της μουσουλμανικής, τουρκικής μειονότητας. Πώς απαντάτε σε κάποιους από τους προβληματισμούς που έθεσαν οι συμμετέχοντες βουλευτές στη συνεδρίαση της Ολομέλειας της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, η οποία έλαβε χώρα στο Στρασβούργο και κατά τη διάρκεια της οποίας και εσείς εκφωνήσατε ομιλία;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Οι Έλληνες μουσουλμάνοι της Θράκης ζουν σε μια ανοικτή, δημοκρατική κοινωνία. Είναι Ευρωπαίοι πολίτες, που απολαμβάνουν όλων των δικαιωμάτων, τα οποία συνεπάγεται η ιδιότητά τους αυτή. Κανείς δεν είναι τέλειος, και ασφαλώς πάντοτε υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Δεδομένου του πλαισίου αυτού, είναι καλοδεχούμενος ο διάλογος με διεθνείς και ευρωπαϊκούς θεσμούς, που ασχολούνται με την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Χρόνια τώρα, η Πολιτεία εφαρμόζει μια πολιτική θετικών διακρίσεων υπέρ της μουσουλμανικής μειονότητας, αποσκοπώντας στην προστασία και στήριξή της. Και εγώ ο ίδιος, ως Υπουργός Παιδείας, έλαβα μέτρα ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, η οποία αποτελεί αποκλειστική υποχρέωση του ελληνικού κράτους. Και ο αγώνας για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων και ο σεβασμός της αξιοπρέπειας των πολιτών αποτελεί δική μου, προσωπική δέσμευση προς κάθε Έλληνα και Ελληνίδα. A. KARABAT: Στηρίζετε τις πρωτοβουλίες της Τουρκίας στα Βαλκάνια και, επίσης, με ποιους τρόπους θα μπορούσε η χώρα σας να συμβάλει σε αυτές τις πρωτοβουλίες; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Όπως γνωρίζετε, η Ελλάδα είναι η πλέον δραστήρια ευρωπαϊκή χώρα στη Βαλκανική, τόσο από πολιτικής, όσο και από οικονομικής απόψεως. Το 2003, η ελληνική διπλωματία σκιαγράφησε την ευρωπαϊκή των Βαλκανίων στη λεγόμενη «Ατζέντα της Θεσσαλονίκης» και διαδραματίσαμε ηγετικό ρόλο στην εφαρμογή τού εν λόγω σχεδίου. Η δημιουργία, στη γειτονιά μας, μιας ευρύτερης περιοχής ειρήνης, ασφάλειας και ανάπτυξης, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της πολιτικής μας και αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα. Η Τουρκία μπορεί να διαδραματίσει πολύ χρήσιμο ρόλο, στο πλαίσιο αυτής της Ατζέντας. ZAMAN Newspaper | Interview with Ayse Karabat PRIME MINISTER’S PRESS OFFICE
Athens, May 14, 2010
A. KARABAT: When we compare the Turkish investments in Greece and Greek investments in Turkey, we see that the latter is high while the former is almost next to nil. Why do you think there is no considerable Turkish investment in Greece? G. A. PAPANDREOU: It is a fact that Greek investments in Turkey are much larger than Turkish investments in Greece. We would like to see that change. But I don’t think that the volume of investments in a given country has a political dimension – or at least it shouldn’t have one. These sorts of decisions should be made based on economic criteria. My government has received a clear mandate to carry out radical reforms. The economic crisis has only increased the urgency of this programme. When we emerge from this crisis – and we will do so before long – Greece will have an economy with a much more robust foundation. That is why I think this is the right time for one to enter the Greek market. So, as a government we are creating the right investment environment and leaving it to the entrepreneurs to evaluate the opportunities that present themselves. Tomorrow’s Greek-Turkish business forum is a good opportunity. A. KARABAT: What opportunities and challenges are there for Turkish investors if they want to invest in Greece? Does your government plan to address these issues and ease visa restrictions? For a long time, visa exemptions for daytrips were on the agenda, but so far, there has been no development in this respect. Can we expect any changes in the short run? G. A. PAPANDREOU: Unfortunately, Greece’s reputation for bureaucracy has spread beyond our borders. But this is changing now, and the changes are profound. In Greece, it was difficult to set up a company, it was difficult to get permits to carry out your business. This is all changing. And as I said, the economic crisis is speeding up these changes. On the issue of visas, I must say that as Foreign Minister I made great efforts to relax the visa regime. Unfortunately, however, the Schengen framework sets certain limits. That is why the Greek Foreign Ministry has given express instructions to all of our Consulates in Turkey to exhaust the potential provided by the regulation for making it easier for Turkish citizens to visit Greece. And the process really has become much easier. At the same time, we are in close contact with European officials so that we can bring about positive reforms to the Schengen system, and we are also looking at practical ways to facilitate specific groups of citizens. A. KARABAT: Under these economic conditions, how much are you planning to spend on military expenditures in the next five years? Turkish State Minister Egemen Bağış suggested that Turkey and Greece might reduce military expenditures simultaneously. Is it possible to reduce the expenditures even before agreeing on some sort of solution to long-standing problems? G. A. PAPANDREOU: You are a very experienced journalist, so I am sure you remember the period from 1999 to 2004, when I talked about the vision of arms reductions between the two countries – a reduction that would enable our two societies to invest in education, health and culture, rather than in weapons. I am talking about the “peace dividend” that will accrue as a result of confidence-building between our two countries and removal of any kind of threats. This is the motor force behind Greece’s efforts. This is the vision that must guide our actions. The Aegean can become a sea of peace. All we need to do – “we” being the leaders of our two countries – is speak plainly amongst ourselves and to our peoples. We have to remove the gray areas from our relations and devote ourselves to the common future that awaits us in the European family. A. KARABAT: Greece is insisting that there is only one Aegean problem, namely the continental shelf, but Turkey thinks there are several issues. Are you still defending the same idea? Is it true also that prior to the 2004 elections, when Costas Simitis was the prime minister and when you were the foreign minister, the two countries were on the brink of solving the Aegean problems? If that was not the case, do you see any opportunity in that respect now? G. A. PAPANDREOU: We launched the exploratory contacts process for the exact purpose of moving ahead to the delimitation of the continental shelf between the two countries. It is a legal issue that has played – and continues to play – a decisive role in Greek-Turkish relations. And it is an issue that can be resolved. In the past, we drew near to a solution. During my tenure as Foreign Minister, from 1999 to 2004, I worked closely with my dearly departed friend Ismail Cem and his successors to move towards a solution on this and many other problems in our relations. And we made good progress. And I am convinced that now, 10 years on, we can achieve a solution. After all, we aren’t starting from scratch. And if we find we can’t resolve the issue within a reasonable timeframe, in my opinion we should refer this dispute of ours to the International Court in The Hague. We will be neither the first nor the last to make such a move. It is only right for us to put our trust in the International Court so that we can find a solution – just like 160 other countries around the world do. A. KARABAT: Until today, one of the unfortunate elements in the history of Turkish-Greek relations was the lack of political will of leaders who wanted a solution at the same time. Do you think conditions are ripe to further engage in the resolution of issues at this time?
G. A. PAPANDREOU: We are neighbors in a region of the world that is of great “diplomatic” interest. Our relations haven’t been steady; they have gone through good times and times of tension. And this pattern won’t simply end. But that doesn’t mean that we should simply look on and let things happen. It is my guiding conviction that people create their own destinies. Peoples write their own histories. Greece and Turkey are not enemies doomed to clash eternally. We bear a heavy history between our countries. It is in our hands to turn the page and write a different future. I hear some people raise the example of France and Germany. And I ask you: Cannot Greece and Turkey follow this example? Can’t we take our fortunes into our own hands? My answer is, yes. Tomorrow we are welcoming your Prime Minister with this very thought in mind. A. KARABAT: What is your personal impression of Turkish Prime Minister Recep Tayyip Erdoğan? Do you think he is the kind of man with whom you can do business easily? G. A. PAPANDREOU: Prime Minister Erdogan is a leader who has left an indelible mark on the Turkish state and on Turkish society. I think he is a man with very clear objectives, an ambitious vision and the pragmatism to realize these objectives. A man who gets results. I believe that he has made the strategic choice to fight for his country’s accession to the European Union, and despite the objective difficulties, he has remained committed to this goal. He needs to know that I will be his ally in this endeavor, because every decision that strengthens democracy in Turkey is also a step towards good neighborliness; a step towards respect for minorities and the Ecumenical Patriarchate; a step towards the reunification of Cyprus. We will strive together towards the goal of bringing Turkey into the European family. A. KARABAT: Turkey and Greece will convene for the High Level Cooperation Council to inject vigor into relations. What would we expect from this strategic cooperation? G. A. PAPANDREOU: The High-Level Cooperation Council marks a substantial upgrading in our cooperation. It is the basis – the foundation – on which we can build trust and take our relations to the level where we want them. I asked my Ministers to present new ideas for cooperation. This Council can be the departure point for a change in the attitude that runs through the public administrations of our two countries. The sectors where we can have mutually beneficial cooperation are inexhaustible. We have to capitalize on this, particularly at a time of crisis and intense international competition. Together, our countries can confront challenges more effectively. But I also want to stress something else. This effort is important and promising, but we need fuel to move ahead. Greece and Turkey will never be able to normalize their relations as long as there are threats in the Aegean with regard to Greek islands. As long as there are occupation forces in Cyprus. We have to put these things behind us once and for all. A. KARABAT: From the deepest part of your heart, can you tell us if you think we have already missed too many opportunities to find a solution to the Cyprus problem? Do you think that Dimitris Christofias and Derviş Eroğlu can succeed in resolving their disagreements? G. A. PAPANDREOU: I don’t want to look to the past. We have to look to the future and let history judge any “lost opportunities”. The Annan plan failed to make the Cypriot people feel secure, this is the most important parameter. That is why it was doomed to failure, regardless of the outcome of the referendum. We have to put emphasis on the Cypriot “ownership” of the solution. The framework is clear and agreed upon. It is determined by UN resolutions and the agreements of leaders. The solution must be a Cypriot solution; by the Cypriots and for the Cypriots. And it has to be a European solution. That is, it needs to respect the rules of the European Union, the so-called acquis communautaire, because Cyprus is and will remain a member of the EU, and it has to be able to function effectively within the European framework. Mr. Eroglu needs to respect this, just as he needs to respect the progress that has been made to date in the negotiations. If he starts to create stumbling blocks and raise obstacles, he will bear the responsibility. In any case, and this is a fact, Turkey’ s role remains crucial. A. KARABAT: What are your expectations from Turkey regarding the solution of the irregular immigration from Turkey to Greece? This issue is a problem for the EU as well. Are you pushing the EU to assist Turkey to cope with this problem so that a comprehensive repatriation agreement can be reached between the EU and Turkey?
G. A. PAPANDREOU: Illegal migration is a challenge that we are facing jointly. It is a European problem and – above all – a humanitarian problem. It is certainly not just a matter of containment. Prevention and deterrence are necessary, as is the creation of development prospects in countries of origin. But we cannot ignore the pressure put on Greece by the 150,000 illegal migrants who cross our borders every year. These people are victims of modern slave trade. Women and young children will do anything for the dream of a better life. Traffickers must be treated as our common enemies. The paths of the slave traders must be sealed off, and they themselves must be made an example of. The authorities have to stop them, rather than looking the other way. We can’t have FRONTEX forces being harassed by Turkish radar while they are looking for traffickers. In the end, if we are to get results, illegal migrants need to be repatriated. Otherwise, the traffickers’ plans work, and they continue. We need an EU-Turkey readmission agreement. But don’t forget that Greece and Turkey already have such an agreement. Unfortunately, however, it isn’t implemented, and this has to change. A. KARABAT: Are you planning to benefit from Turkey’s experiences in the economic field? If so, how? The earthquake in Turkey was the beginning of a new era in Turkish-Greek relations; do you think that the economic crisis in Greece can be considered another opportunity? G. A. PAPANDREOU: The economic crisis can become an opportunity. An opportunity for us to change many things in Greece; to put through reforms that should have been carried out years ago. This will make Greece stronger and provide greater prosperity for Greek citizens. After all, let’s not forget that Greeks live in an open, liberal democracy. Their standard of living and quality of life are among the highest in the world and would be envied by many peoples. Looking back at history, let me say that the earthquakes in 1999 freed up forces in our societies; forces that shattered the stereotypes that existed and created a foundation for Greek-Turkish rapprochement. I won’t compare the current situation to that time, but with your economic crisis at the beginning of the last decade. At that time, Greece showed its trust in and support for Turkey, and not in the form of public relations. Greece became the most important and most sincere supporter of Turkey’s European perspective. Greek investments and trade increased, and mutually beneficial regional cooperation initiatives were launched. Turkey overcame its difficulties, started the reforms that had to be made, and came out of this process stronger. Now it is Greece’s turn. I wish the changes could be made in a milder manner for the Greek people, but this is the only path to go. A. KARABAT: After all these years, now Athens will have a mosque despite the opposition of the certain segments of society. What is the meaning of this mosque for the Greek nation? G. A. PAPANDREOU: The construction of a mosque in Athens is an obligation of the Greek state to the Muslims who live in the capital. And there are many who have come from around the world. It was also a personal commitment of mine to meet this real need for religious expression. But I want to correct you on one point. There are but a few reactions to the creation of a mosque. The great majority of Greek society recognizes that this is the right decision and supports it. Everyone just needs to make sure they don’t confuse religion and politics. A. KARABAT: Your country was criticized in the Council of Europe’s January report for the unsatisfactory treatment of its Muslim Turkish minority. How do you address some of the concerns raised by deputies in the plenary session of the Parliamentary Assembly of the Council of Europe [PACE], during which you also delivered your address in Strasbourg? G. A. PAPANDREOU: The Greek Muslims in Thrace live in an open, democratic society. They are European citizens with all the rights that that distinction brings. No one is perfect, and there is always room for improvement. Within this framework, dialogue with international and European institutions that deal with the protection of human rights is welcome. For years now, the Greek state has been following a positive discrimination policy aimed at protecting and bolstering the Muslim minority. I my self, as Minister of Education, took measures of help them have access to University level education. This is the exclusive obligation of the Greek state. And it is also my personal commitment to every Greek citizen to fight for their rights and the respect of their dignity. A. KARABAT: Are you supporting Turkey’s Balkan initiatives and in what ways could your country contribute to these initiatives?
G. A. PAPANDREOU: As you know, Greece is the most active European country in the Balkans, both politically and economically. In 2003, Greek diplomacy mapped out the European perspective of the Balkans in the so-called “Thessaloniki Agenda”. And we have played a leading role in implementing that plan. It is the cornerstone of our policy and a top priority: the creation of a region of peace, security and development in our neighborhood. Turkey can play a very useful role in this agenda. Συνέντευξη Πρωθυπουργού Γιώργου Α. Παπανδρέου στο «CNN ΤÜRK» με τον δημοσιογράφο Ali Birand ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Αθήνα, 14 Μαϊου 2010 Α. BIRAND: Κύριε Πρωθυπουργέ, σας ευχαριστώ πολύ. Ξέρω ότι είστε πολύ απασχολημένος, αλλά βρήκατε, παρόλα αυτά, χρόνο να μας διαθέσετε. Αυτό είναι θαυμάσιο.
Μπορείτε λοιπόν να μας πείτε, ποια είναι η σημασία αυτής της επίσκεψης; Πρόκειται για επίσκεψη ρουτίνας; Πώς θα την ονομάζατε; Πώς θα μας την περιγράφατε; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Θα ήθελα καταρχήν να σας ευχαριστήσω, κύριε Ali Birand, φίλε Ali. Έχουμε κάνει πολλές συνεντεύξεις μαζί και είμαι πολύ ευτυχής που είμαστε πάλι μαζί και θα έχω την ευκαιρία, μέσω υμών, να επικοινωνήσω με τον Τουρκικό λαό και να στείλω και πάλι ένα μήνυμα φιλίας. Βέβαια, όπως γνωρίζετε, όλα αυτά τα χρόνια, έχω δουλέψει σκληρά, ως Υπουργός Εξωτερικών, αλλά και ως αντιπολίτευση στην Ελλάδα, προκειμένου να ενισχύσω τις σχέσεις μας και να προχωρήσουμε, κάτι που πιστεύω μπορεί να είναι πολύ παραγωγικό ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία. Έχουν περάσει λοιπόν δέκα χρόνια από την εποχή που ήμουν Υπουργός Εξωτερικών και είχαμε αυτή την αλλαγή στις σχέσεις μας και στην πολιτική μας, με την Τουρκία να είναι υποψήφια χώρα για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και μέσω της διπλωματίας, που ξεκίνησε πριν από τους σεισμούς. Κατόπιν, οι σεισμοί αποτέλεσαν τμήμα αυτής της διπλωματίας. Επίσης, ακολουθήσαμε μια πολιτική, με τον Ισμαήλ Τζεμ, ώστε να εργαζόμαστε πάνω σε θέματα που δεν ήταν επίμαχα, αλλά ήταν αμοιβαίως αποδεκτά και ωφέλιμα για τις δύο χώρες μας. Σήμερα, λοιπόν, δέκα χρόνια αργότερα, θεωρώ σημαντικό – και αυτό είπα στον Πρωθυπουργό Ερντογάν, όταν τον προσκάλεσα – να κάνουμε έναν απολογισμό, μια αξιολόγηση. Πόσο έχουμε προχωρήσει αυτά τα δέκα χρόνια; Πρέπει να είμαστε πολύ ανοιχτοί και ειλικρινείς για ό,τι θετικό πετύχαμε, διότι έχουμε πετύχει πολλά θετικά πράγματα, όμως, υπάρχουν και θέματα στα οποία μείναμε πίσω και τα οποία πρέπει να προωθήσουμε, να λύσουμε και να αντιμετωπίσουμε, έτσι ώστε να μπορέσουμε πραγματικά να ενισχύσουμε και να χτίσουμε τη σχέση μας πάνω σε ισχυρά θεμέλια. Ελπίζω, λοιπόν, αυτή η επίσκεψη του Πρωθυπουργού Ερντογάν, να αποτελέσει τον ακρογωνιαίο λίθο για μια διαδικασία, η οποία θα μας οδηγήσει σε μία διαφορετική σχέση, που θα στηρίζεται, βέβαια, στην εμπειρία μας των τελευταίων δέκα ετών, αλλά και στο θάρρος να προχωρήσουμε. Α. BIRAND: Υπήρξαν κάποιες επικρίσεις για την πρόσκληση που απευθύνατε στον Τούρκο Πρωθυπουργό, αλλά και επικρίσεις στην Τουρκία, που έλεγαν, «γιατί πάτε εκεί;» Πιστεύετε ότι είναι χειρονομία φιλίας από την τουρκική πλευρά το γεγονός ότι έρχεται με δέκα υπουργούς; Αυτό είναι κάτι που δεν το έχω ξαναδεί.
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Είναι ασφαλώς χειρονομία καλής θέλησης από την πλευρά του Τούρκου Πρωθυπουργού και της Τουρκικής Κυβέρνησης. Το γεγονός ότι έρχονται τόσο πολλοί υπουργοί είναι μια χειρονομία που εκτιμούμε και την οποία θα ανταποδώσουμε, με στενές επαφές και διμερείς συναντήσεις για κάθε διαφορετικό τομέα. Δεν θα είναι μόνο η οικονομία, ή μόνο τα θέματα εξωτερικής πολιτικής, αλλά και πολλοί άλλοι τομείς – περιβάλλον, γεωργία, επικοινωνίες, μεταφορές και ενέργεια – που είναι πολύ σημαντικοί και στους οποίους μπορούμε να συνεργαστούμε. Πιστεύω λοιπόν ότι αυτό δείχνει πως θα χρειαστεί και οι δύο πλευρές να προχωρήσουμε με πιο δυναμικό τρόπο. Θέλω να προσθέσω, επίσης, ότι αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, σε μια εποχή όπου η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας σημαίνει ότι πρέπει να συνεργαστούμε για την αντιμετώπιση θεμάτων, τα οποία συνδέονται με την ανάπτυξη, την οικονομική συνεργασία και την επίλυση θεμάτων, όπως αυτά του περιβάλλοντος, παραδείγματος χάρη. Η Μεσόγειος είναι ζωτικής σημασίας για όλους μας, γι’ αυτό θεωρώ ότι αυτός είναι ένας τομέας στον οποίο μπορούμε να συνεργαστούμε. A. BIRAND: Ακριβώς, αυτό θα σας ρωτούσα. Τι περιμένετε, συγκεκριμένα, ξεκάθαρα, από την επίσκεψη αυτή; Περιμένετε κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Θα υπάρξουν συγκεκριμένα αποτελέσματα. Πιστεύω ότι θα καταλήξουμε σε συμφωνίες σε ορισμένους τομείς, όπου θα δούμε ότι σημειώθηκε πρόοδος. Μιλάμε, θα έλεγα, για τέσσερα μεγάλα κεφάλαια συνεργασίας: Το πρώτο είναι οι διμερείς μας σχέσεις, που συμπεριλαμβάνουν τα δύσκολα θέματα, με τα οποία καλούμαστε συχνά να ασχοληθούμε. Το δεύτερο είναι το θέμα της περιφερειακής συνεργασίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή και άλλες περιοχές, όπως στον Εύξεινο Πόντο κ.λπ. Το τρίτο είναι η συνεργασία στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης - η Τουρκία ως υποψήφια χώρα για ένταξη, και η Ελλάδα ως μέλος – όπου είχαμε καταλήξει σε στενή συνεργασία και διαπιστώσαμε ότι είναι μια σημαντική διαδικασία, η οποία θα μας βοηθήσει επίσης, ποικιλοτρόπως, στις διμερείς μας σχέσεις. Και τέλος, θα δούμε μερικά από τα παγκόσμια θέματα, όπως είναι τα περιβαλλοντικά ζητήματα, αφού και σε αυτά η Ελλάδα και η Τουρκία μπορούν να συνεργαστούν. Α. BIRAND: Ας έλθουμε τώρα στα μεγάλα θέματα, το Αιγαίο. Θα σταματήσουμε τις υπερπτήσεις, τις αψιμαχίες, την ένταση στο Αιγαίο; Θέλω να πω, θα προκύψει ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα και θα σταματήσουν οι συγκρούσεις στον ουρανό του Αιγαίου; Γ. A. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Θα θέλαμε να έχουμε – αυτός ήταν πάντα ο στόχος μας – ειρηνικές σχέσεις, βασισμένες στο Διεθνές Δίκαιο και στον σεβασμό των εκατέρωθεν δικαιωμάτων και της εδαφικής ακεραιότητας, καθώς επίσης και να αντιμετωπίσουμε θέματα, όπως είναι για παράδειγμα το θέμα που αφορά στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, το οποίο αναγνωρίζουμε ως θέμα. Και πάλι, αν τεθεί ως θέμα, μπορούμε να πάμε στο Δικαστήριο της Χάγης για την οριοθέτησή της. Αυτή είναι η πρότασή μας. Μόλις πρόσφατα, δώσαμε νέα ώθηση στις επονομαζόμενες «διερευνητικές συνομιλίες» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Πιστεύω ότι υπάρχει βούληση να προχωρήσουμε και ελπίζω ότι θα καταλήξουμε σε τελική διευθέτηση. A. BIRAND: Έχετε προχωρήσει, ή βρίσκεστε ακόμη στο μηδέν; Γ. A. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Έγινε μια πρώτη συνάντηση, μια πρόσφατη συνάντηση, και πιστεύω ότι επικράτησε θετικό πνεύμα και από τις δύο πλευρές. Έτσι, θέλω να πιστεύω ότι αυτή η διαδικασία, την οποία ξεκινήσαμε πριν από πολλά χρόνια, και η οποία είχε, κατά κάποιο τρόπο, σταματήσει, μπορεί να οδηγήσει σε διευθέτηση για το θέμα της υφαλοκρηπίδας και, με τον τρόπο αυτό, θα αντιμετωπίσουμε και την ένταση που είχαμε στο Αιγαίο. Παραδείγματος χάριν, όταν πηγαίνω στα νησιά του Αιγαίου, τα οποία επισκέπτομαι συχνά και κυρίως αυτά που είναι πολύ κοντά στην Τουρκία, συνομιλώ με τους κατοίκους και αναφέρομαι πολύ συχνά στις σχέσεις μας με την Τουρκία και τους Τούρκους. Θέλουν πραγματικά, όχι μόνο ειρήνη, ηρεμία και σεβασμό, αλλά λένε ότι το βασικό πρόβλημά μας είναι να φέρουμε περισσότερους Τούρκους στα νησιά, περισσότερους τουρίστες στα νησιά, και να υπάρξει ένα νέο καθεστώς θεωρήσεων, που θα επιτρέπει στον κόσμο να έρχεται πιο εύκολα για ημερήσια ταξίδια. Αυτό είναι ένα ακόμη θέμα που θα συζητήσω με τον Πρωθυπουργό Ερντογάν. Θα αναλάβω την πρωτοβουλία, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – παρόλο που ανήκουμε στη Σέγκεν και θα υπάρξουν, το γνωρίζω, ορισμένες δυσκολίες – να πείσω τους ομολόγους μου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ότι πρέπει να προωθήσουμε τη συνεργασία στον τουριστικό τομέα και να έχουμε, συνεπώς, πιο απλές και λιγότερο γραφειοκρατικές διαδικασίες, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να κάνουν ημερήσιες εκδρομές. Αυτό αφορά τόσο στους Τούρκους που κάνουν διακοπές στην τουρκική πλευρά του Αιγαίου, όσο και στους μη Τούρκους, που έρχονται από άλλες χώρες. Έτσι, θα δημιουργηθεί η δυνατότητα μιας πολύ στενής οικονομικής συνεργασίας, που θα βοηθήσει και τις δύο πλευρές. Γι’ αυτό, πιστεύω ότι πρέπει να δούμε πού βρίσκεται το συμφέρον μας, αντί να εστιάζουμε στα προβλήματα του παρελθόντος. Πρέπει να προχωρήσουμε πέρα από αυτά. A. BIRAND: Μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι θα προσπαθήσετε να καθιερώσετε την άρση των θεωρήσεων για ημερήσιες επισκέψεις στα νησιά, για την επερχόμενη θερινή περίοδο ή για πότε; Αυτό είναι ένα από τα χειροπιαστά αποτελέσματα. Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Σωστά. Αυτή είναι μια συγκεκριμένη ενέργεια, που θα προσπαθήσω να προωθήσω στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Θα σας υπενθυμίσω, ίσως θα το θυμάστε, ότι το εφαρμόσαμε σε πιλοτική βάση για ένα καλοκαίρι. Βέβαια, μετά άλλαξε η κυβέρνηση. Ούτως ή άλλως, δεν δόθηκε συνέχεια. Αυτό το οποίο θα πρέπει να διασφαλίσουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ότι οι εισερχόμενοι θα είναι τουρίστες, και ότι δεν θα επιτρέψουμε την παράνομη μετανάστευση στην Ευρώπη. Επομένως, θα πρέπει να έχουμε τις απαραίτητες εγγυήσεις, να συνεργαστούμε με τους ταξιδιωτικούς πράκτορες, να εγγυηθούν αυτοί και να εγγυηθούμε ως χώρα και εμείς, ότι θα πρόκειται για τουρίστες, και όχι για παράνομους μετανάστες. Αν το καταφέρουμε, τότε πιστεύω ότι θα πείσουμε την Ευρωπαϊκή Ένωση να είναι πιο ανοιχτή στο θέμα, να προβλέψει μια πιο συγκεκριμένη, αλλά και πολύ πιο απλή διαδικασία και, ενδεχομένως, να έχουμε εξαίρεση από την υποχρέωση θεώρησης για τις ημερήσιες μετακινήσεις. Αυτό πιστεύω ότι θα είναι ιδιαίτερα θετικό και για τον τουρκικό και για τον ελληνικό τουρισμό, αλλά και για τις σχέσεις μας. A. BIRAND: Είναι πολύ απλό. Έχω ένα σκάφος και θέλω να πάω για φαγητό στα νησιά, αλλά δεν μπορώ. Έχω χρήματα, θέλω να τα ξοδέψω. Εσείς μιλάτε για ημερήσιες ή διήμερες εκδρομές, πρέπει όμως να οργανωθούν με τέτοιο τρόπο, έτσι ώστε η Ευρωπαϊκή Ένωση να μην… Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Το βασικό είναι η καλή οργάνωση, έτσι ώστε να εξασφαλίσουμε προσεκτικούς ελέγχους. Θα έλεγα να ξεκινήσουμε με τις ημερήσιες εκδρομές και μετά βλέπουμε πώς θα πάει. Θα πρέπει, όμως, να πείσουμε τα άλλα μέλη της περιοχής Σέγκεν. A. BIRAND: Για τις πτήσεις πάνω από το Αιγαίο, θα ληφθεί κάποια απόφαση, θα καταλήξετε σε κάποια συμφωνία, να δίνει η Τουρκία πρόγραμμα πτήσεων; Μπορούμε να περιμένουμε κάτι συγκεκριμένο από αυτή την επίσκεψη; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Δεν θα ήθελα να δημιουργήσω προσδοκίες. Σίγουρα, αυτά είναι θέματα προς συζήτηση και, όλα τα χρόνια, ανταλλάσουμε απόψεις για το ζήτημα αυτό. Νομίζω ότι υπάρχουν απλές λύσεις, αρκεί να σεβαστούμε το Διεθνές Δίκαιο. Και αυτό, μπορεί να γίνει με τρόπο που θα μειώσει τις εντάσεις και θα δημιουργήσει ένα καλύτερο κλίμα στις σχέσεις των δύο χωρών. Τώρα, υπάρχουν άλλα μείζονα ζητήματα: η Κύπρος… A. BIRAND: Θα έρθω και σε αυτό. Αλλά τώρα… Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Πιστεύω ότι, η ένταση στο Αιγαίο και το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας, είναι θέματα που μπορούμε να αντιμετωπίσουμε σαν καλοί γείτονες, στο πλαίσιο των σχέσεων καλής γειτονίας. A. BIRAND: Πολύ ενδιαφέρον. Εννοώ ότι η φόρμουλα της Χάγης έχει συζητηθεί, αλλά τώρα έχω την εντύπωση ότι είστε έτοιμοι να πάτε στη Χάγη με την Τουρκία γι’ αυτά τα θέματα. Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Ναι, αυτή ήταν ανέκαθεν η άποψή μου. Ήταν και η άποψη όλων των κυβερνήσεων, στις οποίες συμμετείχα όλα αυτά τα χρόνια, ξεκινώντας από την Κυβέρνηση του πατέρα μου…. A. BIRAND: Επομένως, αν οι Τούρκοι συμφωνήσουν, είστε διατεθειμένοι να πάτε… Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Απολύτως. Και αυτό είναι ένα θέμα που θα εξετασθεί στο πλαίσιο των διερευνητικών συζητήσεων. A. BIRAND: Πιστεύετε ότι οι πτήσεις πάνω από το Αιγαίο θα πρέπει να σταματήσουν ή να περιοριστούν; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Απολύτως. Νομίζω ότι το απλούστερο είναι να γίνει σεβαστό το γεγονός ότι έχουμε διεθνείς κανόνες FIR, που είναι κανόνες τους οποίους ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) έχει θέσει, ως προς το πού οριοθετούνται οι εναέριες ζώνες. Και αν σεβαστούμε στην πράξη τους κανόνες αυτούς, το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος θα έχει λυθεί. A. BIRAND: Θα το ζητήσετε αυτό από την τουρκική πλευρά;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Το ζητάμε συνεχώς, αλλά είναι βέβαια θέμα πολιτικής θέλησης από την πλευρά της Τουρκίας. Δεν θέλω να δημιουργήσω φρούδες ελπίδες, ότι θα έχουμε ένα αποτέλεσμα την Παρασκευή ή σήμερα ή αύριο, αλλά ελπίζω ότι θα μπορέσουμε να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες, για να δούμε το θέμα αυτό από άλλη σκοπιά, και να αναγνωρίσουμε το αμοιβαίο συμφέρον να προχωρήσουμε. A. BIRAND: Μπορούμε να περιμένουμε ότι θα ξεκινήσουν τουλάχιστον συζητήσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία για τον περιορισμό των αμυντικών κονδυλίων, των αμυντικών δαπανών;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Αυτό είναι ένα άλλο θέμα, το οποίο θεωρώ πολύ σημαντικό. Έχω μιλήσει, πολλά χρόνια πριν, για το λεγόμενο «μέρισμα ειρήνης». Πιο συγκεκριμένα, όταν ανέλαβα την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ το 2004, η πρώτη μου σημαντική ομιλία ήταν στην Αλεξανδρούπολη, στα σύνορα με την Τουρκία. Και εκεί είπα: «αν εκλεγώ, θα προσπαθήσω να εξασφαλίσω το μέρισμα ειρήνης». Αυτός είναι ο στόχος. Αυτός είναι ο προορισμός των σχέσεών μας - μια ειρηνική συνεργασία. Αυτό σημαίνει, όμως, ότι θα πρέπει να δημιουργήσουμε και ένα πλαίσιο και να επιλύσουμε τα προβλήματα που μας ταλανίζουν όλα αυτά τα χρόνια και που δημιούργησαν αυτές τις εντάσεις. Επομένως, πιστεύω ότι αυτή είναι η κατεύθυνση προς την οποία πρέπει να κινηθούμε. Πρέπει όμως να κάνουμε τα απαραίτητα βήματα, έτσι ώστε οι λαοί μας να αισθάνονται ασφαλείς. Ένα από τα θετικά που συνέβησαν τα τελευταία δέκα χρόνια και που είχα συζητήσει με τον Ισμαήλ Τζεμ, έναν καλό μου φίλο, ήταν η κατάρριψη κάποιων μύθων, κάποιων φόβων που υπάρχουν και στις δύο χώρες, και η αναγνώριση των θετικών πτυχών της συνεργασίας μας. Έχω τονίσει ιδιαίτερα το γεγονός ότι υπάρχει φόβος στην Ελλάδα. Υπάρχει ένας φόβος. Έχουμε εξασφαλίσει την άμυνά μας, φυσικά. Όμως, με χιλιάδες νησιά στη δική μας πλευρά, και με έναν τεράστιο στρατό απέναντί μας, πολλοί στα νησιά αναρωτιούνται: «τι θα συμβεί αν, όπως είδαμε την εισβολή στην Κύπρο, δούμε μια εισβολή σε ένα νησί, ένα ελληνικό νησί, ένα μικρό ελληνικό νησί;». Για το λόγο αυτό, αισθανόμαστε ότι χρειαζόμαστε ισχυρή άμυνα. Και ξέρετε τι μου είπε ο Ισμαήλ Τζεμ; Είπε, εντάξει, εσείς φοβάστε, αλλά όταν συνομιλώ με τους Τούρκους στρατιωτικούς, μου λένε ότι και αυτοί φοβούνται, γιατί λένε ότι η Τουρκία είναι περικυκλωμένη από το Ορθόδοξο τόξο, από την Αρμενία μέχρι την Ελλάδα, και κάτω, μέχρι την Κύπρο. Αυτοί είναι νομίζω μύθοι που πρέπει να ξεπεραστούν. Μπορούμε να προχωρήσουμε, χωρίς αυτούς τους μύθους. Πρέπει να ενδυναμώσουμε το αίσθημα ότι έχουμε πολλά κοινά, όχι μόνο για το σήμερα, αλλά και για το αύριο. Είναι προς όφελος όλων μας να συνεργαστούμε και να ξεπεράσουμε αυτούς τους φόβους. Και επιπρόσθετα, τα οικονομικά οφέλη από τη δυνατότητα να επενδύσουμε στα σχολεία μας, τα νοσοκομεία μας και την κοινωνική πρόνοια, αντί σε αμυντικές δαπάνες, θα είναι τεράστια. A. BIRAND: Έχετε δει όλους τους Τούρκους Πρωθυπουργούς, από τον Ντεμιρέλ μέχρι τον Ετσεβίτ, από την Τανσού Τσιλέρ μέχρι τον Οζάλ. Συνεργασθήκατε μαζί τους, ως Πρωθυπουργός και ως Υπουργός Εξωτερικών. Υπάρχει διαφορά; Πού τοποθετείτε για παράδειγμα τον Ερντογάν; Γιατί πιστεύετε ότι ο Ερντογάν μπορεί να πετύχει κάτι, που δεν πέτυχαν οι υπόλοιποι; Πώς περιμένετε να πετύχει ο Ερντογάν; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Είχα δει τις προσπάθειες που κατέβαλε ο πατέρας μου. Όπως ξέρετε, ήταν μια περίοδος πολύ έντονων εντάσεων ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία για το ζήτημα – και πάλι – της υφαλοκρηπίδας και των υποθαλάσσιων ερευνών στο Αιγαίο. Παρόλα αυτά, λίγους μήνες μετά, κατάφεραν να ενεργοποιήσουν μια πολύ σημαντική διαδικασία. Δυστυχώς, για πολιτικούς λόγους, εσωτερικούς, και των δύο χωρών, αυτή η στενή συνεργασία και η προσωπική σχέση δεν συνεχίστηκαν. Αυτό που βλέπω στον Πρωθυπουργό Ερντογάν, είναι μια ειλικρινής επιθυμία να προχωρήσουμε, να αφήσουμε πίσω μας, όπως είπα νωρίτερα, όλους τους μύθους του παρελθόντος για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και να δούμε ποιες θα μπορούσαν και ποιες θα όφειλαν να είναι στο μέλλον οι σχέσεις αυτές, για το καλό των λαών μας και των χωρών μας. Επομένως, πιστεύω ότι αυτές οι ειλικρινείς προσπάθειες είναι πολύ σημαντικές. Θα προσέθετα ότι έχω διαπιστώσει, επίσης, πως ο Πρωθυπουργός Ερντογάν υπήρξε ιδιαίτερα θαρραλέος σε πολλά θέματα εξωτερικής πολιτικής. Και αυτό το θάρρος χρειάζεται στην πολιτική και από τις δύο πλευρές, ώστε να μπορούμε να πούμε, «ας προχωρήσουμε». A. BIRAND: Μια και μιλάμε για τουρκική πολιτική, την επόμενη φορά που θα επισκεφθείτε την Τουρκία, δεν θα δείτε ίσως τον παλιό σας φίλο, Ντενίζ Μπαϊκάλ. Ποια ήταν η αντίδρασή σας, όταν ακούσατε τι συνέβη στην Τουρκία;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Προφανώς, δεν αναμειγνύομαι στις εσωτερικές υποθέσεις της τουρκικής πολιτικής. Ο Ντενίζ Μπαϊκάλ υπήρξε ένας αξιοσέβαστος πολιτικός και μια ισχυρή φωνή στη τουρκική πολιτική. Συνεργάστηκα μαζί του όλα τα χρόνια, όχι μόνο ως Υπουργός Εξωτερικών αλλά και σχετικά πρόσφατα, ως Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς. Είχαμε αρκετές επαφές και συζητήσεις σχετικά με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και γενικότερα, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου προοδευτικού κινήματος. A. BIRAND: Πιστεύετε ότι η αποχώρησή του από τη σκηνή θα επηρεάσει το σοσιαλιστικό δημοκρατικό κίνημα; Πώς είδατε την παραίτησή του; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Δεν θέλω να εκφράσω προσωπική άποψη, αλλά εμείς, ως οικογένεια σοσιαλδημοκρατών σε όλο τον κόσμο, ψάχνουμε εναλλακτικές λύσεις για μία μείζονος σημασίας κρίση που αντιμετώπισε ο κόσμος. Και δεν θα την ονόμαζα απλά μια «κρίση», αλλά μια οικονομική κρίση, όπου είδαμε την Γουόλ Στριτ να καταρρέει και, ο «θεός» που ήταν η αγορά, η οποία έλυνε τα πάντα, έπαψε να είναι θεός. Και αυτό αποκάλυψε, επίσης, ότι το γεγονός ότι μετατρέψαμε την αγορά σε θεό, ήταν λάθος. Πρέπει να φροντίσουμε, ώστε οι αγορές να εργάζονται για τους πολίτες, όπως τα κράτη και οι κυβερνήσεις οφείλουν να εργάζονται για τους πολίτες. Αυτή είναι η πεποίθησή μου. Ταυτόχρονα, τώρα εξετάζουμε την ανάγκη για παγκόσμια διακυβέρνηση. Συνειδητοποιούμε το γεγονός ότι και η κρίση που ζούμε στην Ελλάδα δεν είναι απλά μια ελληνική κρίση. Βλέπουμε τις αγορές να αντιδρούν με μεγάλο φόβο και με κερδοσκοπικές κινήσεις ενίοτε, στις σχέσεις τους με την Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι πήραμε μέτρα, συναντήσαμε μια αντίδραση παράλογη, ένα παράλογο φόβο, καθώς και κερδοσκοπικές προσπάθειες. Άρα, χρειαζόμαστε κανόνες και περισσότερη διαφάνεια. Και θα προσέθετα ότι χρειαζόμαστε διακυβέρνηση και σε άλλους τομείς, όπως το περιβάλλον και η υπερθέρμανση του πλανήτη. Αυτά είναι πολύ σημαντικά θέματα, για τα οποία το κίνημά μας, το προοδευτικό κίνημα, το σοσιαλδημοκρατικό κίνημα, έχει πολλά να πει. Τα έχουμε πει εδώ και χρόνια. Οι δυνάμεις της αγοράς δεν μπορούν να επιλύσουν τα πάντα. Είμαστε πολιτικοί και, ως πολιτικοί, με την δημοκρατική έννοια του όρου, πρέπει να αναλάβουμε τις ευθύνες μας για την πορεία του πλανήτη μας. A. BIRAND: Μια συνέντευξη με τον Έλληνα Πρωθυπουργό δεν μπορεί να είναι πλήρης χωρίς την Κύπρο. Η Ελλάδα θα αναμειχθεί περισσότερο στην ανεύρεση λύσης στο Κυπριακό, μέσω μιας τετραμερούς διάσκεψης για παράδειγμα, ή θα αφήσετε τις κοινότητες να βρούνε μια λύση στο πρόβλημα;
Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Καταρχάς, η ιδέα της τετραμερούς διάσκεψης έχει συζητηθεί πολλές φορές, και το συζητήσαμε και με τον κύριο Ερντογάν. Υπάρχει όμως ένα σαφές πρόβλημα. Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει την Δημοκρατία της Κύπρου. Οι υπόλοιπες χώρες δεν αναγνωρίζουν την επονομαζόμενη «Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου». Επομένως, τίθεται θέμα καθεστώτος. Ως εκ τούτου, το πρόβλημα είναι πολύ δύσκολο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι. Θα ήθελα να είμαι σαφής. Η εμπειρία μας, η ελληνική εμπειρία στην Κύπρο, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι θα πρέπει να αφήσουμε την Κύπρο να λύσει το πρόβλημα μόνη της. Έχουμε πληρώσει υψηλό τίμημα για το μοιραίο σφάλμα που διαπράξαμε το 1974, όταν η ελληνική χούντα – γιατί τότε είχαμε δικτατορία, δεν ήταν αυτή η θέληση του Ελληνικού λαού – προσπάθησε να ανατρέψει τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Αυτή η κίνηση είχε πολύ αρνητικές συνέπειες, πρώτα απ’ όλα στις σχέσεις ανάμεσα στους Έλληνες και τους Ελληνοκύπριους και, προφανώς, τους Τουρκοκύπριους. Και βέβαια, μετά είχαμε την εισβολή του τουρκικού στρατού. Ελήφθη μια απόφαση και αυτή είναι αδιαπραγμάτευτη. Οφείλουμε να σεβαστούμε τη βούληση του Κυπριακού λαού. Πιστεύω ότι αν αυτή είναι η απόφαση και της τουρκικής πλευράς, αν αφήσουμε Τουρκοκυπρίους και Ελληνοκυπρίους να αποφασίσουν μόνοι τους τι ακριβώς επιθυμούν, τότε θα μπορέσουμε να βρούμε, εντός ενός ευρωπαϊκού πλαισίου, εκείνο τον τρόπο, με τον οποίο η ασφάλειά τους και τα δικαιώματά τους θα τυγχάνουν σεβασμού, είτε είναι Ελληνοκύπριοι, είτε Τουρκοκύπριοι. Δεν χρειάζεται στρατός. Δεν χρειάζονται εισβολές. Δεν χρειάζονται πραξικοπήματα. Χρειάζεται να δείξουμε σεβασμό. Αυτό θεωρώ ότι αποτελεί και το κυριότερο μήνυμα που θα ήθελα να μεταφέρω. Ας δούμε την Κύπρο ως πρότυπο – γιατί θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο – συνεργασίας μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, όπως και μεταξύ των δύο πολιτισμών μας. A. BIRAND: Τελευταία, θα έλεγα, η οικονομική κρίση στην Ελλάδα δυσχέρανε κατά τι την προσέγγιση της Τουρκίας προς την Ε.Ε. Ο κόσμος τώρα μοιάζει να πιστεύει ότι έχει ήδη αρκετά προβλήματα να τον απασχολούν. «Και άλλη διεύρυνση της ΕΕ; Όχι», λένε. «Και μάλιστα, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας; Μα, είναι υπερβολικά μεγάλη», κ.λπ. Εσείς πιστεύετε ότι η Τουρκία πρόκειται να αντιμετωπίσει περισσότερες δυσκολίες στα επερχόμενα έτη; Και σας ρωτώ, διότι εσείς συμμετείχατε στη διαδικασία από την αρχή και τώρα οι καιροί έχουν αλλάξει. Θεωρείτε ότι αυξάνονται οι δυσκολίες; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Καταρχήν, ήμουν, είμαι και θα παραμείνω ένθερμος υποστηρικτής της προοπτικής πλήρους ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε., για μια πλειάδα λόγων. Θεωρώ ότι αυτό θα ήταν θετικό, όχι μόνο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και για την Ευρώπη και για την Τουρκία. Όποια και αν είναι η έκβαση των προσπαθειών, πάντως, η Τουρκία αποτελεί – και θεωρώ ότι θα πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί – στενό εταίρο της Ε.Ε., όπως και εσείς το επιθυμείτε και όπως ισχύει ακόμη και τώρα. Καθώς αλλάζει ο κόσμος μας, καθώς και η Ευρώπη μεταβάλλεται, το γεγονός και μόνο ότι, η Ευρώπη χρειάστηκε χρόνο, προκειμένου να αντιδράσει στην κρίση που αντιμετωπίζαμε στην Ελλάδα, έτσι ώστε να αντιδράσει απέναντι στις αγορές, ήταν απολύτως εύλογο, καθώς η Ευρώπη χαρακτηρίζεται από ένα σύστημα εμπιστοσύνης. Παράλληλα, όμως, για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, έλαβε τάχιστα τη σχετική απόφαση. A. BIRAND: Δεν νομίζετε, επομένως, κρίνοντας τα όσα συμβαίνουν και με βάση την πείρα σας, ότι θα ήταν πιο αποτελεσματικό για την Τουρκία να διαδραματίσει ρόλο μεσολαβητή σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και οικονομικών, κρατώντας μια απόσταση από το γραφειοκρατικό πλαίσιο της Ε.Ε.; Τι θα απαντούσατε τώρα, μετά από όλα όσα είδατε; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Καταρχήν, πάντοτε ήμουν υπέρ της ενταξιακής προοπτικής της Τουρκίας, εφόσον βεβαίως πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις. Θα έλεγα, όμως, ότι οι προϋποθέσεις δεν είναι εις βάρος της Τουρκίας. Αντίθετα, θα έλεγα ότι ευνοούν πολύ θετικές εξελίξεις για την Τουρκία, διότι, κατ’ εμέ, λόγου χάριν, το να μην έχουμε κατοχή στην Κύπρο, το να μην έχουμε προβλήματα σεβασμού απέναντι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο στην Τουρκία, όλα αυτά αποτελούν ζητήματα, το οποία αναβαθμίζουν ουσιαστικά τη θέση της Τουρκίας ανά την υφήλιο και δεν την υποβαθμίζουν. Επιπροσθέτως, όμως, βελτιώνουν και την ατμόσφαιρα εδώ. Ας μην περιοριστούμε, όμως, μόνο σε ζητήματα τα οποία, ας πούμε ότι, απασχολούν μόνον εμάς. Φρονώ ότι η Ευρώπη αλλάζει ως οντότητα και ως θεσμός. Ακόμη και αν παρατηρήθηκε σχετική καθυστέρηση στις αντιδράσεις της, μεσούσης της κρίσης, τελικά αντέδρασε και, μάλιστα, έντονα απέναντι στις αγορές, βάζοντας στο τραπέζι ένα τεράστιο ποσό, της τάξεως των 750 δις, βεβαίως και με συμμετοχή του ΔΝΤ, όπως και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Αυτό είναι δηλωτικό της ισχύος που διαθέτει η Ευρώπη και καταδεικνύει τα όσα μπορούμε να επιτύχουμε συνεργαζόμενοι, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό. Πιστεύω, επομένως, ότι τόσο η υφιστάμενη συνεργασία που αναπτύσσει σήμερα η Τουρκία με την Ευρώπη, όσο και η προοπτική της μελλοντικής συμμετοχής της ως μέλους, αποτελούν πολύ σημαντικές κατευθύνσεις, τις οποίες θα πρέπει να εξακολουθήσει να επιδιώκει η Τουρκία. A. BIRAND: Ποιος φέρει το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την κρίση; Οι πολιτικοί, η κοινή γνώμη, η Διεθνής Κοινότητα, οι κερδοσκόποι; Ποιος; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Πιστεύω ότι εδώ έχουμε δύο ζητήματα: το ένα βεβαίως είναι το γεγονός ότι οφείλουμε να βάλουμε σε τάξη τα του οίκου μας. A. BIRAND: Θα είναι εύκολο κάτι τέτοιο; Διότι η ελληνική κοινή γνώμη δεν είναι συνηθισμένη. Εμείς είμαστε. Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Έχουμε αντιμετωπίσει και στο παρελθόν παρόμοιες κρίσεις και γνωρίζουμε πώς είναι. Θεωρώ ότι, σήμερα, ο Ελληνικός λαός είναι περισσότερο αποφασισμένος από ποτέ, να βγάλει τη χώρα από την κρίση και η Ελλάδα να είναι μια πιο δυνατή χώρα. Επομένως, θεωρώ ότι η κρίση αντιμετωπίζεται, όχι μόνο από εμένα, αλλά και από τον Ελληνικό λαό, ως μια ευκαιρία να πραγματοποιηθούν οι τόσο αναγκαίες αλλαγές που δεν είχαν υλοποιηθεί, ούτε στο οικονομικό, αλλά ούτε και στο πολιτικό μας σύστημα, προκειμένου να πατάξουμε φαινόμενα, όπως οι πελατειακές σχέσεις στην πολιτική, το ρουσφέτι δηλαδή, το οποίο, ως λέξη, γνωρίζετε και εσείς. Αυτά αποτελούν ζητήματα, τα οποία είμαστε αποφασισμένοι να αλλάξουμε, αλλά και να καταστήσουμε την οικονομία μας ανταγωνιστική και εκ νέου ισχυρή. Επήλθε όμως η κρίση, μια κρίση παγκόσμια, η οποία προκάλεσε φόβο στις αγορές και επέτρεψε περιθώρια κερδοσκοπίας. Αυτή ήταν η άλλη, η δεύτερη πτυχή, την οποία ελάχιστα ελέγχαμε. Έτσι, είχαμε έναν συνδυασμό παραγόντων. Μέτρα λάβαμε, αλλά δεδομένου του κλίματος που επικρατούσε, έμοιαζε βασικά με μία ομαδική φυγή, καθώς υπήρχε φόβος για τα όσα έβλεπαν να συμβαίνουν. Τότε ήταν που, με τα μέτρα που πήραμε, καθησυχάσαμε τον κόσμο, αλλά στα παρασκήνια παρέμειναν οι κερδοσκόποι, οι οποίοι εξακολουθούσαν να θορυβούν τις αγορές, με αποτέλεσμα να προκαλέσουν εκ νέου φόβους, για νέο κύμα φυγής. Εκείνη ακριβώς τη χρονική στιγμή παρενέβη η Ε.Ε., δηλώνοντας: «σταματήστε. Επιθυμούμε να δώσουμε στην Ελλάδα το περιθώριο να προχωρήσει στην εφαρμογή των αλλαγών». Και εμείς, από την πλευρά μας, είμαστε αποφασισμένοι να υλοποιήσουμε τις αλλαγές στην Ελλάδα. A. BIRAND: Είστε βέβαιος γι’ αυτό; Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Είμαι απόλυτα βέβαιος. Είμαστε απόλυτα αποφασισμένοι. Εξίσου αποφασισμένος είναι και ο Ελληνικός λαός. A. BIRAND: Ο Θεός να δώσει (ινσαλάχ), κ. Πρωθυπουργέ. Είμαι βέβαιος ότι θα επιτύχετε. Σας ευχαριστώ πολύ για τη συνέντευξη που μου παραχωρήσατε. Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Σας ευχαριστώ πολύ. Ευχαριστώ και για τη σημερινή συνέντευξη, και για τους δεσμούς της μακράς προσωπικής φιλίας που μας συνδέουν. CNN ΤÜRK | Interview with Ali Birand PRIME MINISTER’S PRESS OFFICE
Athens, May 14, 2010
MR. A. BIRAND: Mr. Prime Minister, thank you very much. I know you are busy, but you spared your time for us. It’s so wonderful. Now, could you tell us: What is the significance of this visit? I mean, is it a routine visit? Is it a turning point? How can you label it? How can you describe it for us? MR. G. PAPANDREOU: First of all, let me thank you, Mr. Ali Birand, my friend, Ali. We have had many interviews together, and I am very glad to see you and be able to, through you, communicate to the Turkish people and send a message of friendship again. And, of course, as you know, over the years I have worked very hard, as foreign minister but also in opposition in Greece, to strengthen our relations and move forward, something which I think can be very productive between Greece and Turkey. So it has been ten years since I first became foreign minister, and we basically had this change in our relations and our policy, with, first of all, Turkey becoming a candidate for the European Union but also through diplomacy, which actually began before the earthquakes. Then the earthquakes became part of this earthquake diplomacy while there was moreover a policy with Ismail Cem to work on issues which were non-controversial but mutually acceptable and mutually beneficial for our two countries. So today, ten years down the line, I think what is important – and this is what I suggested to Prime Minister Erdogan when I invited him –is to take stock. Let us evaluate, I said. How far have we come in ten years? And we must be very open and honest about what we have achieved as indeed we have achieved many positive things. Yet, there are also things where we are behind and which we need to move forward on, to solve and deal with, so that we can really strengthen and put strong foundations in a new relationship. So yes, I would hope that this becomes a cornerstone, this visit by Prime Minister Erdogan, for a procedure which will bring us to a very different relationship, certainly based on the experience we had over the last ten years as well as courage to move forward. MR. A. BIRAND: Now, there was some criticism for you inviting a Turkish prime minister. And there was some criticism in Turkey as well, saying ‘why would you go there?’ But do you consider this a kind of a friendly gesture on the Turkish side, to come with ten ministers? I haven’t seen that before. MR. G. PAPANDREOU: It is certainly a gesture of good will on behalf of the Turkish Prime Minister and the Turkish government. And the fact that so many ministers are coming along is a gesture which we appreciate. We are thus reciprocating by having close contacts and there will be bilateral meetings in each different sector. It’s not just about the economy; it’s not just foreign affairs. There will be other areas, such as environment, agriculture, communications, transportation, and energy, these meetings will regard; there are many areas which are very important and where we can cooperate. So I think this shows the will of both sides to move forward in a more dynamic manner. And I would also add that this is very important at a time when a globalising economy means we should work together in dealing with issues such as growth, economic cooperation and in solving issues such as, for example, environmental questions. The Mediterranean is very vital to us all, so I think this is also an area where we can work together. MR. A. BIRAND: Exactly. That’s what I was going to ask about. What are you expecting, clearly, concretely, from this visit? Is there any concrete outcome that you are expecting? MR. G. PAPANDREOU: There will be concrete outcomes. There will be, I believe, agreements in a number of areas where it will become apparent we have moved forward. And we are looking into four general chapters of cooperation. One is our bilateral relations, including difficult issues which we often have to deal with; Second, the issue of regional cooperation in Southeastern Europe and the Mediterranean, the Middle East and other areas, such as the Black Sea, for example; Third: cooperation within the context of the European Union, as Turkey is a candidate and Greece is a member. We have established close cooperation and we realise this is an important process also which will help our bilateral relations in many ways; Finally, we will be looking at some of the global issues, such as the issue of the environment, where, again, Greece and Turkey can cooperate.
MR. A. BIRAND: Now, about major things, i.e. the Aegean. Are we going to stop the overflights, dogfights, tension on the Aegean? I mean are we going to have a concrete result and stop this fight over the Aegean skies? MR. G. PAPANDREOU: We would like to have – and this has always been our goal –peaceful relations based on international law and respect for each other’s rights, territorial integrity, as well as to deal with issues, such as, for example, the issue which we do recognise as an issue, that is the question of the delimitation of the continental shelf. Again, if this is an issue, we can go to the Hague. This is our proposal. We have only recently given a new start to the so-called ‘exploratory talks’ between Greece and Turkey. And I believe there is the will to move forward and hopefully we will reach a final settlement. MR. A. BIRAND: Are you progressing on that, or is it at zero?
MR. G. PAPANDREOU: There has been a first meeting, a recent meeting, and it was held in a positive spirit from both sides. I would like to think that this procedure, which we launched many years ago and which had in some ways stalled, can reach a settlement on the issue of the continental shelf and, in that way, deal with this tension that we have had in the Aegean. Let me add that, for example, when I go to the islands of the Aegean, which I visit very often, particularly the ones that are very close to Turkey, I often talk to the islanders about their relations with Turkey and the Turks. They very much want not only peace and quiet and respect, but they also say that they are mainly concerned about bringing more Turks to the islands, bringing more tourists to the islands and having possibly a new visa regime which would make it easier for people to come on day trips. This is one area which I will discuss with Prime Minister Erdogan. I will take the initiative, within the European Union, although there is the Schengen area and I am aware of certain difficulties, to try to convince my EU counterparts about the need to open up for more tourist cooperation and therefore simplify procedures, making them less bureaucratic, so that people can make day trips. This concerns both the Turks that are vacationing in the Aegean on the Turkish side, but also the non-Turks visiting from other countries. This offers scope for a very close economic cooperation which will benefit both sides. And that’s why I think we need to look to where our interests are, where the future is, rather than look at the past problems. We must go beyond that point. MR. A. BIRAND: So can we say that you will be trying to have a free visa on daily trips on the islands for the coming summer period? That’s one of the prospectively concrete outcomes.
MR. G. PAPANDREOU: That’s right. That is one. I will try to get it done within the European Union. May I remind you, and maybe you do remember, that we did, on a pilot basis, try this one summer. Then of course there was a change in government. In any case, and for that reason, it was discontinued. What we will have to show the EU is that we intend to make sure it is tourists that are coming and we don’t have simply illegal migration into the European region. And therefore we have to be able to get the necessary guarantees in place, in cooperation with the tourist operators, so that they guarantee for their part and we guarantee as a country, that there will be tourists coming in and not illegal migrants. If we can do that, I think we can convince the European Union to open up, to make the procedure more specific but also much more simple, and possibly have a visa waiver for day trips. I think this will be very positive, both for Turkish tourism and the Greek tourist industry, as well as for our bilateral relations. MR. A. BIRAND: It’s quite simple. I have a boat, and I want to go and eat on the islands, but I can’t. I have money; I want to spend that. You are putting it in terms of daily trips or two-day trips, but it must be organised so that the European Union will not… MR. G. PAPANDREOU: The basic thing is to organise the scheme well, so that it is carefully controlled. I would suggest we begin with day trips and see how this goes. But we must convince the rest of the Schengen area. MR. A. BIRAND: When you come to the issue of flights over the Aegean, are you going to have a decision or possibly reach an agreement so that Turkey might give a programme of the flights? I mean is there anything concrete that we should expect from this visit? MR. G. PAPANDREOU: Well, I don’t want to raise expectations. Certainly these are issues we do discuss, and over the years we have had exchanges on this issue. I think that there are simple solutions as long as we respect international law, and we can actually go about this in a way which would lower tensions and create a much better ambiance between our two countries. Now, there are other big issues: Cyprus… MR. A. BIRAND: I will come to that. But now here… MR. G. PAPANDREOU: But I certainly believe that, as far as the tension over the Aegean and the issue of the continental shelf are concerned, these are issues we should be able to deal with like good neighbours, in a spirit of good neighbourly relations. MR. A. BIRAND: Very interesting. I mean the Den Haag formula was discussed. But now I feel that you are ready to go, along with Turkey, to the Hague for that. MR. G. PAPANDREOU: Yes, this has always been my position. It has been the position of successive governments I have been involved in over the years, starting with my father’s… MR. A. BIRAND: So if the Turks would agree, you are ready to go to…
MR. G. PAPANDREOU: Yes, absolutely, and this is something which will be raised in the exploratory talks. MR. A. BIRAND: And do you believe that these overflights over the Aegean should be stopped or should be put into a lesser framework? MR. G. PAPANDREOU: Absolutely. I think the very simple and fundamental thing to do is to respect the fact that we have the international FIR rules, that is rules the ICAO has set about where the flight zones are. And if we respect these, a major part of the problem will be solved. MR. A. BIRAND: Are you going to ask the Turkish side to do that? MR. G. PAPANDREOU: Well, we have been doing so over the years, and I think this of course has to be a question of political will on the Turkish side. I would hope, though again, I don’t want to raise expectations too high, that we will have results on Friday or maybe today or tomorrow, but that we will also hopefully be able to create those conditions that would allow us to see this from a different perspective and see the mutual benefit of moving forward. MR. A. BIRAND: Can we expect something? That, maybe, at least talks should start between Turkey and Greece to reduce defence budgets and defence expenditures?
MR. G. PAPANDREOU: Well, this is now another issue which I think is very important. I talked about the so-called peace dividend many years ago. And as a matter of fact, when I did become leader of PASOK in 2004 I gave my first speech, my first major speech, up north in Alexandroupolis, a city close to the borders with Turkey, where I said that “If I get elected in government, I will move forward with a view to the peace dividend.” This is the goal now. This is, if you like, the destination that we should have in mind as regards our relations and a peaceful cooperation. It means, however, that we do also have the will to put a framework in place and deal with those issues that have dogged us over so many years and led to such tensions. So I do think that, yes, this is where we need to head to. But we also need to make the necessary steps so that people feel secure indeed. Moreover, I think one of the positive things that has happened over the last ten years, and which I had discussed with the late Ismail Cem who became a good friend of mine, was also the fact that we broke away from some of the old myths, we did away with some of the fears that stood between the two countries and we started to realise what is positive about our cooperation. I have, time and again, stressed the fact that there is fear. In Greece there is a sense of fear. We have our means of defence, of course, but with thousands of islands on our side and a large army on the other side, many people in the islands say ‘Well, what happens if, just like we had the invasion in Cyprus, we see an invasion on an island, a Greek island, a small Greek island?’ And that’s why we feel we need to have strong defences. Do you know what Ismail Cem told me? He said, well, you are fearful, but when I talk to the Turkish armed forces they are fearful too because they say Turkey is encircled by an Orthodox arrow, if you like, ranging from Armenia all the way to Greece and then down to Cyprus. Well, this I think a myth which we have to get past and beyond. We can move on without this. We have to insist on the fact that we have so much in common and strengthen this feeling, for the sake of today and the future, and that it is therefore much more beneficial to work together and move beyond such fears. In addition, the economic benefit of being able to invest in our schools, hospitals and social welfare instead would be very great. MR. A. BIRAND: Now, you have seen the Turkish prime ministers’ gallery, all of them, from Demirel to Ecevit, from Tansu Çiller to Özal. You got to work with them, in your capacity as prime minister as well as foreign minister. What’s the difference? Where do you place Erdogan amongst them now, for instance? Why do you think that Erdogan can deliver and why couldn’t the rest deliver? And how do you expect Erdogan to deliver? MR. G. PAPANDREOU: Well, I witnessed firsthand, of course, the efforts that my father made. As you know, it was a period of very strong tension between Turkey and Greece over the issue, yet again, of the continental shelf and research being done at the seabed of the Aegean. However, at the same time, or rather a little while later, just months later, the two sides were able to launch a very important process. Unluckily, there were political reasons, both in Greece and in Turkey, so that this close cooperation and personal relationship was discontinued. What I see with Prime Minister Erdogan is a genuine desire to move forward and not to carry, as I said earlier, much of the mythology of the past about what Greek-Turkish relations supposedly are. We are now looking more at what they could be and what they should be for the benefit of our two peoples and respective countries. So I think that these genuine efforts are very much important. I would add to that that I have noticed also that (Prime Minister Erdogan) he has been courageous in many foreign policy issues. That courage is what is needed in politics, from both sides, so as to be able to say ‘let’s move forward’. MR. A. BIRAND: Since we are talking about Turkish politics, next time you go to Turkey, you might not be able to see your old friend Deniz Baykal. What was your reaction when you heard what is happening in Turkey? MR. G. PAPANDREOU: Well, obviously it is not for me to get involved in the internal affairs of Turkish politics. Deniz Baykal has been a very well-respected politician and a strong voice in Turkish politics. I had the opportunity to work with him over the years, not only as foreign minister but also, more recently, as president of the Socialist International when we had quite a bit of contact. We therefore always had a rapport; we discussed Greek-Turkish relations, Turkey’s relation with the European Union, and of course have talks within the context of a wider progressive movement. MR. A. BIRAND: Well, do you believe that his leaving the scene will affect the social democratic movement. How do you see his demise? MR. G. PAPANDREOU: Well, I don’t want to make a personal judgement. I think that we, as a family of social democrats around the world, are looking for alternative solutions to a very major crisis that the world has faced. And I would not just call it a simple crisis, but an economic crisis where we saw the Wall Street crash and the ‘god’ that used to be the market, which used to solve everything, turn out to no longer be a god, which also revealed that the fact we had turned the market into a power was wrong. Perhaps we did make a god out of the market and that was certainly wrong. We have to see to it, so that the markets work for the people, just like states and governments should work for the people. This is my firm belief. At the same time we are also looking at a need, the need for global governance now. We are looking at the fact that even the crisis we had here in Greece is not simply a Greek crisis. Markets reacted with great fear, and sometimes speculation, when dealing with Greece. Even though at the time we had taken measures, we were faced with a reaction which was irrational, an irrational fear, alongside speculation about the Greek case. So this is where we need regulation, where we need more transparency. I would add we need to look at governance in other areas, too, such as the environment and global warming. These are major issues where I think our movement, the progressive movement, the social democratic movement has much to say. We have been saying this for many years as we cannot simply expect other ‘forces’ to solve everything. We as politicians, we as people involved in politics, must democratically assume our share of responsibility about where the globe is heading. MR. A. BIRAND: Well, an interview with the Greek Prime Minister cannot be complete without touching on Cyprus. Is Greece going to be much more involved in Cyprus finding a solution, like through the quadripartite conference, or are you going to leave it up to the communities to solve the problem? MR. G. PAPANDREOU: Well, first of all the idea of the four-partite conference has been discussed many times, and I have talked with Prime Minister Erdogan about this. We have always had a very clear problem there. Turkey does not recognise the Republic of Cyprus. The so-called Republic of Northern Cyprus is not recognised by the rest of the world and therefore we get into this issue of status. That is why this makes it quite difficult, but it does not mean that it cannot be helped. But I want to be very clear at this point. Our experience, the Greek experience in Cyprus, indicates we need to leave Cyprus to its own means. We paid for this in a very dear way. We made a very fatal, I would say, mistake in 1974, when a Greek junta then – it was a dictatorship, of course; that was not the will of the Greek people – tried to overthrow Makarios. This was something which was very negative for the relationship, first of all between Greeks and Greek Cypriots, let alone for Turkish Cypriots. Then of course there was also the invasion of the Turkish army on the other side. We have made a decision, and this is an absolute decision. We must respect the will of the Cypriot people. I think that if this is the decision on the Turkish side, if we let the Turkish Cypriots and Greek Cypriots decide on their own what they want, we can find, within the confines of Europe how they can have security and their rights respected, regardless of whether they are Greek Cypriot or Turkish Cypriot. And we do not need armies. We do not need invasions. We do not need coups. We need respect. And I think this is the main message I would bring. Let us see Cyprus as a model, as it could be a model, of cooperation between the Greek Cypriots and the Turkish Cypriots, as well as between our two cultures. MR. A. BIRAND: Last, the Greek crisis made, I think, Turkey’s approach to the European Union a little bit more difficult. Now people are saying ‘hey, we have enough problems. Another enlargement? No. Turkey, for God’s sake? No, it’s too big,’ and all that. Do you believe that Turkey will be much more in difficulty in the coming years? Because you were there at the beginning and now times have changed. Do you see this get more difficult? MR. G. PAPANDREOU: Well, first of all I have been, I still am, and I will always be a strong proponent of the possibility of Turkey becoming a full EU member for many reasons. I believe this could be positive not only for Greek-Turkish relations but also for Europe and for Turkey. Whatever, however, the outcome may be, Turkey is and must be, I think, a very close EU partner, as you want it to be and as it is even now. As the world changes, as Europe is changing also, the fact that Europe took some time to react to the crisis that we had in Greece, to react to the markets, was logical because Europe is a confident system. But at the same time, it made quite a quick decision for what we have by European standards.
MR. A. BIRAND: So, seeing what happens and in your experience, don’t you think that it could be more effective for Turkey to play a mediator in foreign policy and economics and stay a little bit outside of the confines of EU bureaucracy? What do you say, after seeing all that? MR. G. PAPANDREOU: Well, first of all, I have always been in favour of the prospect of Turkey becoming a member fulfilling the relevant prerequisites, of course. Yet, I would suggest that the prerequisites are not against Turkey; I would say they are in favour of very positive developments for Turkey. To me, for example, not having an occupation in Cyprus, not having problems with respect to the Ecumenical Patriarchate in Turkey, these are things which in fact would elevate Turkey’s status in the world and not diminish it. Furthermore, this would also create a much better atmosphere here. But it is not only the issues which are close, let’s say, to our concerns. I think that Europe is a changing animal, a changing institution. Even though it may have been somewhat slow to react to the crisis at hand, in the end it did react, in a very strong way, to the markets, by putting on the table a huge amount, a 750-billion package, with both the IMF and of course the European Central Bank intervening in the markets. That shows the strength that Europe has; it shows what we can achieve by working together, and that is very important. I thus think that both given the current partnership that Turkey is developing with Europe, but also its becoming a member in the future, are positive paths for Turkey to pursue. MR. A. BIRAND: Who do you feel is more responsible for this crisis? Is it the politicians, the public opinion, the international community, speculators? Who is it? MR. G. PAPANDREOU: I think there are two aspects at play here. One is of course the fact that we have to put our own home in order. MR. A. BIRAND: Is it going to be easy? Because the Greek public, they are not used to it. We are.
MR. G. PAPANDREOU: We have gone through similar crises and we know what they are like. I think that today the Greek people are determined that Greece come out of this crisis and that it be a stronger country. In fact, I think this crisis is seen, not only by me but by the Greek people, as an opportunity to proceed with the necessary changes we failed to make in the past, not only in our economy but also in our political system, so that we at long last deal with issues, such as clientelistic politics (‘rousfeti’ which you know is a word you and we have in common and which means graft). These are issues which we are determined to change, and once changed they will also make our economy competitive, a strong economy again. But what happened was a crisis, a world crisis, which generated great fear in the markets and moreover allowed for speculation, which was the other aspect we had very little control over. So, we had a combination of factors. We then took measures, but given the climate that was it seemed basically like a stampede of animals, as there was fear when they saw what was happening. And then, when we calmed people down with the measures we took, while there were speculators making noises on the edges, so to make them afraid again and start a new stampede. So this is where the European Union did come in and said, “Stop. We want to give Greece peace to make the changes.” And for our part, we are determined; we will make the changes in Greece. MR. A. BIRAND: You are sure of that? MR. G. PAPANDREOU: We are surely determined. We are determined. And the Greek people are determined. MR. A. BIRAND: Inshallah, Mr. Prime Minister. You are going to succeed, I am sure. And thank you for the interview. MR. G. PAPANDREOU: Thank you very much. Thank you for again interviewing me, and I very much cherish this longstanding personal relationship. Παρεμβάσεις Πρωθυπουργού, Γιώργου Α. Παπανδρέου, και Πρωθυπουργού της Τουρκίας Recep Tayyip Erdogan, κατά την έναρξη των εργασιών της Ιδρυτικής Συνόδου του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Αθήνα, 14 Μαΐου 2010
Ο Πρωθυπουργός, Γιώργος Α. Παπανδρέου, και ο Πρωθυπουργός της Τουρκίας, Recep Tayyip Erdogan, κατά την έναρξη των εργασιών της Ιδρυτικής Συνόδου του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας, έκαναν τις ακόλουθες παρεμβάσεις: Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Κυρίες και κύριοι, θα ήθελα να καλωσορίσω θερμά τον Πρωθυπουργό της Τουρκίας, κ. Tayyip Erdogan, καθώς και όλους τους Υπουργούς που ήρθαν μαζί του, όχι μόνο για να ανταλλάξουμε απόψεις, αλλά για να αποφασίσουμε και να συμφωνήσουμε σε πολύ σημαντικά για τις δύο χώρες μας ζητήματα, που ενδυναμώνουν τη συνεργασία και ανοίγουν μια νέα προοπτική σε αυτή την ιστορική για τις δύο χώρες συνάντηση. Να σας καλωσορίσω λοιπόν και να δώσω το λόγο στον Πρωθυπουργό της Τουρκίας, τον κ. Tayyip Erdogan. (ΑΝΕΠΙΣΗΜΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ) RECEP TAYYIP ERDOGAN: Αγαπητέ φίλε Γιώργο, αξιότιμοι Υπουργοί, εκπρόσωποι του Τύπου, κυρίες και κύριοι, πρώτα απ’ όλα, θέλω να επισημάνω ότι ζούμε μια ιστορική στιγμή τώρα. Την κατονομάζω «ιστορική» τη στιγμή αυτή, διότι μετά από λίγο θα υπογραφούν συνολικά 22 συμφωνίες μεταξύ των δύο χωρών, γεγονός που αποτελεί ένα πάρα πολύ σημαντικό βήμα για τις σχέσεις των δύο χωρών, για την Ελλάδα και για την Τουρκία. Ο αριθμός των συμφωνιών που υπεγράφησαν καθ’ όλη τη διάρκεια της Δημοκρατίας, αντιστοιχούν στον αριθμό συμφωνιών που θα υπογραφούν σήμερα. Για το λόγο αυτό, αποδίδω μεγάλη σημασία στη σημερινή ημέρα. Σε λίγο, θα ζήσουμε όλοι μαζί την αγωνία αυτή και, ζώντας την αγωνία αυτή, βέβαια, θα δώσουμε ένα πολύ σημαντικό μήνυμα στον κόσμο, τόσο στον τομέα της ενέργειας, όσο και στους τομείς της συγκοινωνίας, του περιβάλλοντος, του πολιτισμού, της οικονομίας, της γεωργίας, της εκπαίδευσης, της άμυνας και βέβαια, μαζί με αυτούς, και στον τομέα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, όπου θα κάνουμε ένα πρώτο βήμα στη σημερινή συνάντηση. Εγώ βέβαια, μαζί με τον φίλο μου, τον συνάδελφό μου Γιώργο, είμαι πεπεισμένος ότι θα μπορέσουμε μαζί να καταφέρουμε αυτό το δύσκολο έργο. Αν τηρήσουμε αποφασιστική στάση, θα ξεπεράσουμε όλα τα εμπόδια. Βέβαια, θα υπάρξουν ορισμένοι, που θα προσπαθήσουν να εμποδίσουν τα βήματα αυτά. Εμείς οι πολιτικοί, όμως, σε περίπτωση που τηρήσουμε αποφασιστική στάση, θα ξεπεράσουμε τα εμπόδια αυτά, διότι γνωρίζουμε καλά ότι, οικονομία σημαίνει ρίσκο, πολιτική σημαίνει ρίσκο και, πέρα από όλα, ξέρουμε ότι ακόμα και η ίδια η ζωή είναι ρίσκο. Αλλά πρέπει να κάνουμε τα απαραίτητα βήματα. Με την ευκαιρία, ευχαριστώ εκ μέρους μου και εκ μέρους της τουρκικής αντιπροσωπείας, για τη θερμή φιλοξενία, τον Έλληνα ομόλογό μου. Ευχαριστώ πολύ. Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Εγώ ευχαριστώ Tayyip. Και πράγματι, αισθάνομαι κι εγώ αυτή την βούληση που έχεις δείξει, για αποφασιστικότητα στις προσπάθειες της ελληνοτουρκικής συνεργασίας. Να ξέρεις ότι, αυτή η αποφασιστικότητα, υπάρχει και από τη δική μας πλευρά. Και γι’ αυτό, νομίζω ότι η σημερινή συνάντηση είναι ένα ξεκίνημα πράγματι ιστορικής σημασίας, που αποδεικνύεται από τον αριθμό των συμφωνιών που θα υπογράψουμε – όπως πολύ σωστά ανέφερες, 21 + 1 συμφωνίες – και τη δημιουργία του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας. Είναι μια ιστορική ημέρα. Θα ήθελα να συγχαρώ όλους τους συνεργάτες, τους Υπουργούς και των δύο πλευρών, που δούλεψαν σκληρά για να φτάσουμε σε αυτό το θετικό αποτέλεσμα και, βεβαίως, και όλους τους συνεργάτες των Υπουργών, που είναι κοντά μας σήμερα, σε αυτή τη συνάντηση. Ένα μεγάλο ευχαριστώ, για την αποτελεσματική, επίπονη, αλλά τόσο ουσιαστική, για τη συνεργασία και την ειρήνη, δουλειά που κάνετε. Ομιλία Υφυπουργού Εξωτερικών κ. Σ. Κουβέλη με θέμα
‘’Εξωστρεφής Οικονομία- Σύνδεσμος με το μέλλον’’
Αθήνα, 6 Μαΐου 2010
Αγαπητή κυρία Πρόεδρε, αγαπητοί εκπρόσωποι επιχειρηματικών φορέων και επιχειρήσεων,
Το διήμερο συνέδριο που διοργανώνει ο ΠΣΕ είναι αφιερωμένο στην –ιδιαίτερα έντονη σήμερα- ανάγκη για εξωστρέφεια των ελληνικών επιχειρήσεων. Στόχος μας είναι να δούμε τις προοπτικές πέρα από τις δυσκολίες που υπάρχουν στην παρούσα οικονομική συγκυρία, να καταγράψουμε τις δυνατότητές μας και να ενώσουμε τις δυνάμεις μας, να δούμε τα πεδία που μπορούμε να αναπτύξουμε και αυτά που μπορούμε να αναδείξουμε εντός και εκτός συνόρων. Σκοπός μου είναι να καταδείξω πώς προγραμματίζουμε και θέλουμε να προχωρήσουμε με την ανάπτυξη της οικονομικής διπλωματίας από την πλευρά του Υπουργείου Εξωτερικών. Στενή συνεργασία έχουμε με όλους τους συναρμόδιους φορείς, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στο ίδιο αντικείμενο και με τους οποίους ούτως ή άλλως επιβάλλεται να δουλέψουμε στενά, προκειμένου να επιτευχθεί ο κοινός μας στόχος, δηλαδή η στήριξη των ελληνικών εξαγωγών, ιδιαίτερα στην παρούσα αρνητική οικονομική συγκυρία. Σε μια περίοδο που η οικονομία της χώρας χρειάζεται να δείξει αυξημένες αντοχές και η ανάπτυξη να υποστηριχθεί με ουσιαστικό τρόπο, η αποτελεσματική προσέγγιση ξένων αγορών του εξωτερικού και η προσέλκυση επενδύσεων αποτελούν σημαντικό εργαλείο απέναντι στην κρίση. Η οικονομική διπλωματία αποτελεί σημαντικό εργαλείο εξόδου από την κρίση, αλλά και άσκησης της εξωτερικής πολιτικής της χώρας: συνάπτοντας ουσιαστικές, πολύπλευρες και με βάθος χρόνου οικονομικές σχέσεις, και ιδιαίτερα με χώρες που παίζουν αυξανόμενο ρόλο σε διεθνές επίπεδο, η Ελλάδα δημιουργεί συμμαχίες που λειτουργούν σε πολλά επίπεδα. Με κύριες κατευθύνσεις την ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας μας και την αποτελεσματική προώθηση των ελληνικών συμφερόντων, των εξαγωγών προϊόντων και υπηρεσιών, όπως και των επενδύσεων και των δραστηριοτήτων των ελληνικών επιχειρήσεων στο εξωτερικό, η οικονομική διπλωματία, με έμφαση στην πράσινη και σε συνδυασμό με την ενεργειακή και την αναπτυξιακή, συνιστά κεντρική διάσταση της ασκούμενης στο ΥΠΕΞ εξωτερικής πολιτικής.
Ειδικά σε μια σειρά από τομείς που έχουν γεωπολιτική σημασία, όπως είναι η ενέργεια, οι νέες αναπτυσσόμενες τεχνολογίες, οι πράσινες τεχνολογίες, η τεχνογνωσία που έχει να κάνει με το περιβάλλον, η Ελλάδα πρέπει να διεκδικήσει το δικό της διεθνή ρόλο και τη δική της θέση, έτσι ώστε να μπορέσει να αξιοποιήσει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα που είναι είτε γεωγραφικά, είτε έχουν να κάνουν με τεχνογνωσία και παραγωγικά πλεονεκτήματα. Το ζητούμενο για την Ελλάδα, δεν είναι να μετέχει σε μία ομάδα πολλών χωρών οι οποίες στα επόμενα χρόνια θα στραφούν σταδιακά απλώς στη χρήση των νέων –φιλικών προς το περιβάλλον- τεχνολογιών, αλλά να είναι ενεργό μέλος σε μια μικρότερη ομάδα χωρών που θα αναπτύξουν και θα μεταφέρουν στους υπολοίπους την αναγκαία τεχνογνωσία και τα αναγκαία αγαθά και τις υπηρεσίες που οδηγούν στην πράσινη ανάπτυξη. Οι χώρες που διαθέτουν ή αποκτούν υψηλού επιπέδου τεχνογνωσία για την ανάπτυξη και παραγωγή των προϊόντων και υπηρεσιών που είναι αναγκαία για να υποστηρίξουν την πράσινη ενεργειακή τεχνολογία, και συναφώς την πράσινη επιχειρηματικότητα, θα έχουν σοβαρό πλεονέκτημα στο διεθνή οικονομικό ανταγωνισμό στα επόμενα χρόνια. Παράλληλα, επισημαίνω ότι η Ελλάδα αναδεικνύεται σταδιακά σε ενεργειακό κόμβο στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης. Η Συνθήκη για την ίδρυση της Ενεργειακής Κοινότητας των χωρών της Νοτιανατολικής Ευρώπης του 2005 αποτελεί μείζονα πολιτική πράξη, στην οποία η χώρα μας διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο. Η Ελλάδα σκοπεύει εξάλλου να αναπτύξει σημαντικό ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, μέσω εναλλακτικών οδεύσεων αγωγών και πηγών προμήθειας πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η προώθηση και υλοποίηση μεγάλων διεθνών έργων όπως ο πετρελαιαγωγός Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη, ο ελληνοτουρκικός αγωγός φυσικού αερίου TGI-Interconnector (ITGI) και η μελλοντική υποθαλάσσια ελληνο-ιταλική προέκτασή του, η ελληνο-βουλγαρο-ρωσική συμφωνία για την κατασκευή του αγωγού SOUTH STREAM, και η διασύνδεση του δικτύου φυσικού αερίου Ελλάδας-Βουλγαρίας, μέσω του νέου Αγωγού BGI αναβαθμίζουν τον περιφερειακό ρόλο της χώρας μας ως ενεργειακού κόμβου.
Σε μια περίοδο που η παραγωγική βάση δοκιμάζεται, λόγω της διεθνούς κρίσης και της συρρίκνωσης της αγοράς, η προσέγγιση νέων αγορών, με συστηματικό και αποτελεσματικό τρόπο μπορεί και πρέπει να είναι βασικό στοιχείο τόνωσης των Ελληνικών επιχειρήσεων, και μάλιστα όχι μόνο των μεγάλων και ήδη διεθνοποιημένων, αλλά και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που κατά προτεραιότητα χρειάζονται τη συνδρομή του κράτους για να διεκδικήσουν τη θέση τους στις αγορές του εξωτερικού. Αναφέρω χαρακτηριστικά ότι το 2009 απωλέσαμε το 17% των εξαγωγών μας έναντι του 2008, με σημαντικές μειώσεις σε κύριες κατηγορίες εξαγόμενων προϊόντων μας, ενώ και ο συνολικός όγκος διεθνούς εμπορίου της χώρας μας μειώθηκε κατά 20% ως συνέπεια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης που έχει πλήξει την Ελλάδα, αλλά και τις αγορές του εξωτερικού. Ωστόσο, υπάρχουν κλάδοι προϊόντων και ξένες αγορές, όπου διαχρονικά τα προηγούμενα χρόνια εμφανίζεται σταθερά ανοδική και δυναμική τάση των εξαγωγών μας, και συνεπώς αναμένουμε ότι αυτές θα ανακάμψουν σύντομα, εφ’ όσον τύχουν του κατάλληλου ενδιαφέροντος και της ενδεικνυόμενης στήριξης από εμάς. Το Υπουργείο Εξωτερικών έχει ετοιμάσει και υλοποιεί ένα στοχευμένο, σύγχρονο και πολύπλευρο πρόγραμμα δράσεων οικονομικής διπλωματίας, το οποίο παράλληλα εμπλουτίζεται με σκοπό να χαράξει την πορεία για τα επόμενα χρόνια. Το πρόγραμμα αυτό σχεδιάστηκε με γνώμονα τη θέση που επιδιώκει να καταλάβει η χώρα μας στην παγκόσμια αγορά και τις δυνατότητες και προοπτικές οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας που διανοίγονται σε διεθνές επίπεδο. Είχα την ευκαιρία να παρουσιάσω το πρόγραμμα αυτό στους φορείς, τόσο σε ειδική ημερίδα στο ΥΠΕΞ, το Φεβρουάριο, καθώς και στο Εθνικό Συμβούλιο Εξαγωγών το Μάρτιο. Παράλληλα, κάλεσα όλους τους εμπλεκόμενους να συμβάλουν με τα σχόλια και τις παρατηρήσεις τους, μέσα δηλαδή από ένα δημιουργικό διάλογο, στην οριστική διαμόρφωση του προγράμματος αυτού, κατά ένα τρόπο που θα ανταποκρίνεται όσο καλύτερα γίνεται στους στόχους και τις επιδιώξεις μας.
Προτεραιότητά μας αποτελεί οι στοχευμένες δράσεις για κλάδους προϊόντων και υπηρεσιών σε συγκεκριμένες χώρες ή/και γεωγραφικές περιοχές, που θα αποδώσουν απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα και θα συμβάλουν ουσιαστικά στην εξωστρέφεια των ελληνικών επιχειρήσεων. Παράλληλα, πέρα από την προβολή παραδοσιακών κλάδων της ελληνικής παραγωγής, προγραμματίζεται η ανάληψη πρωτοβουλιών για την προώθηση νέων καινοτόμων προϊόντων και τομέων. Λαμβάνοντας υπόψη τις προοπτικές και τη δυναμική που παρουσιάζει η πράσινη ανάπτυξη και η αξιοποίηση ανανεώσιμων και εναλλακτικών πηγών ενέργειας στη χώρα μας και τα κράτη της ευρύτερης περιοχής, και μέσα στο πλαίσιο περιφερειακών πρωτοβουλιών της Ελλάδας σε συνέχεια της διάσκεψης της Κοπεγχάγης, θα επιδιωχθεί μέσα από το πρόγραμμα δράσης του 2010 και των επομένων ετών η αύξηση των εξαγωγών ελληνικών αγαθών, υπηρεσιών και τεχνογνωσίας στις ΑΠΕ, την εξοικονόμηση ενέργειας και τις καθαρές τεχνολογίες, τομείς που αποτελούν και τη νέα πρόκληση για τις ελληνικές επιχειρήσεις. Θα πρέπει να σημειωθεί, ότι για την υλοποίηση του προγράμματος δράσεων οικονομικής διπλωματίας θα ενεργοποιηθεί το δίκτυο των Αρχών που διαθέτει σε 90 περίπου χώρες το Υπουργείο Εξωτερικών (Πρεσβείες, Γενικά Προξενεία, Προξενεία και Γραφεία Συνδέσμου, στο πλαίσιο των οποίων σήμερα λειτουργούν 61 Γραφεία Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων). Παράλληλα, ο μεσοπρόθεσμος σχεδιασμός θα αποτελέσει αντικείμενο συνεργασίας και συντονισμού με συναρμόδια υπουργεία, και κρατικούς οργανισμούς που στοχεύουν στην προώθηση της Ελληνικής επιχειρηματικότητας, προϊόντων και υπηρεσιών στο εξωτερικό, αλλά και την προσέλκυση επενδύσεων. Κύρια προτεραιότητα για μας είναι η συνεργασία μας με συστηματικό και μεθοδικό τρόπο με το Υπουργείο Οικονομίας και η αξιοποίηση κάθε δυνατής συνέργειας με τον ΟΠΕ, το Invest in Greece, τον ΕΟΤ και όλους τους κλαδικούς επιχειρηματικούς φορείς. Ένα από τα εργαλεία τόνωσης της διακρατικής συνεργασίας που έχουμε στη διάθεσή μας είναι οι επισκέψεις της πολιτικής ηγεσίας και των αντιπροσωπειών του Υπουργείου Εξωτερικών, πράγμα που κάνει έτσι κι αλλιώς το Υπουργείο Εξωτερικών εδώ και χρόνια. Προσπαθούμε μέσω των επισκέψεων να ενισχύσουμε τις διμερείς συναλλαγές, ιδιαίτερα με τα γειτονικά μας κράτη, τις παρευξείνιες και κεντροασιατικές χώρες, τα Βαλκάνια και τη ΝΑ Μεσόγειο. Επίσης, να ανακτήσουμε το ρόλο της Ελλάδας στις χώρες της Μέσης Ανατολής και στις χώρες του Κόλπου, καθώς και να εμβαθύνουμε τις οικονομικές και εμπορικές σχέσεις με τους μεγάλους εταίρους. Αναφέρω ενδεικτικά την επίσκεψή μου σε τρεις χώρες του Κόλπου τον Ιανουάριο του 2010 και τα σημαντικά αποτελέσματα που επιτύχαμε, τόσο από πλευράς υπογραφής διμερών Συμφωνιών με τα Εμιράτα και το Κουβέιτ, όσο και προετοιμασίας πρόσθετων, εξαιρετικά συμφερουσών για την Ελλάδα, όπως αυτές που υπογράφηκαν προ 3 ημερών με το Κατάρ. Οι επισκέψεις αυτές έτυχαν συνέχειας, και μάλιστα σε υψηλό επίπεδο, με τις πολύ πρόσφατες επίσημες επισκέψεις του Πρωθυπουργού του Κατάρ και του Εμιρατινού ΥΠΕΞ, καθώς και Εμιρατινής επιχειρηματικής αποστολής στην Αθήνα.
Κατά την επίσκεψη του Καταρινού Πρωθυπουργού στις 3 Μαΐου, σε συνέχεια των πρώτων συζητήσεων που έγιναν κατά την εκεί επίσκεψή μου τον Ιανουάριο 2010, υπέγραψα με τον Υπουργό Επικρατείας για την Ενέργεια και τη Βιομηχανία του Κατάρ Μνημόνιο στρατηγικής συνεργασίας για το αναπτυξιακό έργο που αφορά στο ενεργειακό κέντρο Αστακού Αιτωλοακαρνανίας. Πρόκειται για σημαντική συμφωνία πολλαπλού οφέλους, οικονομικού, αναπτυξιακού, ενεργειακού και περιβαλλοντικού για την Ελλάδα, ειδικά κατά την παρούσα δύσκολη περίοδο που διανύει η χώρα. Το μέγεθος της επένδυσης υπολογίζεται να ξεπεράσει τα 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Η επένδυση δεν επιφέρει καμία επιβάρυνση στο ελληνικό δημόσιο, ενώ αναδεικνύεται το λιμάνι του Αστακού σε κόμβο μεγάλης στρατηγικής και αναπτυξιακής σημασίας. Αναμένεται εξάλλου να δημιουργηθούν 1.500 θέσεις εργασίας. Το παραγόμενο ηλεκτρικό ρεύμα θα διοχετεύεται κατά 70% στο Ιταλικό δίκτυο και κατά 30% στο ελληνικό δίκτυο του Αχελώου. Παράλληλα θα δημιουργηθεί σταθμός επαναεριοποίησης και αποθήκευσης του υγροποιημένου πετρελαϊκού αερίου δυναμικότητας 7 δις κυβικών μέτρων. Πρόκειται για έργο που εντάσσεται στο πλαίσιο της πράσινης ανάπτυξης και σεβασμού του περιβάλλοντος αφού το ποσοστό απορρόφησης του διοξειδίου του άνθρακα υπολογίζεται ότι θα φθάνει το 80%, με την παράλληλη παραγωγή βιοκαυσίμων από την αξιοποίηση του. Σημειώνω εξάλλου ότι η Ελληνική Κυβέρνηση υπέγραψε, στο πλαίσιο της ίδιας επίσκεψης, 4 ακόμη συμφωνίες και μνημόνια με την Κυβέρνηση του Κατάρ, στους τομείς ενέργειας, αερομεταφορών, τουρισμού και ανταλλαγής ειδήσεων. Αναφέρω επίσης την πολύ πρόσφατη, εξαιρετικά εποικοδομητική επίσκεψή μου στις ΗΠΑ (Ν. Υόρκη και Σικάγο), καθώς και τις προγενέστερες στο Αζερμπαϊτζάν, την Τσεχία, τη Ρουμανία, την Κύπρο, και τις επαφές μου με τις εκεί αρχές, τις επιχειρηματικές και τις ομογενειακές κοινότητες.
Αναφέρω κάποιες περιοχές και χώρες που είναι στο σχεδιασμό μας για το 2010 και πιθανώς να προχωρήσουμε και στο 2011: η ΝΑ Ευρώπη, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Μ. Ανατολή, η Β. Αφρική, η Ρωσία, αλλά και οι Ιαπωνία, Κίνα, Ινδία, Νότια Κορέα στην Ασία κι άλλες ασιατικές χώρες, όπως ενδεχομένως και κάποιες χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπου υπάρχει ενδιαφέρον για οικονομική συνεργασία. Ένα άλλο εργαλείο άσκησης της οικονομικής διπλωματίας είναι οι μικτές διυπουργικές Επιτροπές. Ήδη για το 2010 έχουμε προχωρήσει στο σχεδιασμό μιας σειράς μικτών Επιτροπών, που περιλαμβάνουν τη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αλβανία, τη Βοσνία Ερζεγοβίνη, την Αίγυπτο, τη Λιβύη, το Μαρόκο, το Ισραήλ, την Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν, την Ινδία, τη Ν. Κορέα, το Πακιστάν. Ένα επόμενο εργαλείο θεωρούμε ότι είναι η ευκαιρία που μας δίνεται από το γεγονός ότι η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία του Οργανισμού Συνεργασίας Εύξεινου Πόντου (ΟΣΕΠ) από 1ης Ιουνίου 2010. Υπό την ιδιότητά της αυτή, η Ελλάδα στοχεύει στην ενίσχυση του ρόλου του Οργανισμού, στην οικονομική ανάπτυξη των κρατών-μελών και στην ανάπτυξη των σχέσεών τους με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και στην προώθηση προγραμμάτων έργων υποδομής στην περιοχή, όπως ο Οδικός Δακτύλιος του Εύξεινου Πόντου. Παράλληλα, η Ελληνική προεδρία του ΟΣΕΠ εκτιμάται ως μια σημαντική ευκαιρία για ανάπτυξη σχέσεων και ρόλου της χώρας σε ενεργειακά θέματα και προώθηση Ελληνικής τεχνογνωσίας σε ΑΠΕ και πράσινη τεχνολογία.
Επίσης σημαντικό εργαλείο οικονομικής διπλωματίας είναι το Ελληνικό Σχέδιο Οικονομικής Ανασυγκρότησης των Βαλκανίων (ΕΣΟΑΒ), το οποίο θεσμοθετήθηκε το 2002. Το 2010 θα συνεχιστεί η προώθηση των ώριμων προγραμμάτων που υλοποιούνται με τους πόρους του, τα οποία ενισχύουν σημαντικά και την προσπάθεια των κρατών της περιοχής να επιταχύνουν την πορεία ένταξής τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση με καταληκτική ημερομηνία το έτος 2014. Με την «Ατζέντα 2014» η ενσωμάτωση των χωρών της περιοχής στην ευρωπαϊκή οικογένεια σημαίνει σταθερό πλαίσιο σχέσεων και συνεννόησης με όλους τους γείτονες, αλλά και διεύρυνση των δυνατοτήτων οικονομικής συνεργασίας. Όσον αφορά τη διμερή αναπτυξιακή συνεργασία, σημειώνω ότι οι προτεραιότητες των προγραμμάτων που υλοποιούνται μέσω της Υπηρεσίας Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας επαναπροσδιορίζονται, ώστε η όλη προσπάθεια να είναι συγκεντρωμένη και αποτελεσματική, να εμπλέκει όσο το δυνατόν περισσότερο τον ιδιωτικό τομέα, και να αξιοποιεί στο μέγιστο βαθμό τη διασύνδεσή της με τα διεθνή αναπτυξιακά προγράμματα. Στόχος μας είναι να διαμορφωθεί ένα ολοκληρωμένο, στοχευμένο σχέδιο, ώστε η αναπτυξιακή συνεργασία να αποτελέσει όχημα προώθησης και αξιοποίησης εγχώριων γνώσεων, δυνατοτήτων και τεχνογνωσίας και μάλιστα σε τομείς, όπως η «πράσινη επιχειρηματικότητα», όπου η Ελλάδα μπορεί να είναι ανάμεσα στους πρωτοπόρους. Ένα εργαλείο το οποίο επίσης θεωρούμε πολύ σημαντικό είναι οι επιχειρηματικές αποστολές. Για τις επιχειρηματικές αποστολές, αυτό που θεωρούμε πολύ σημαντικό στο σχεδιασμό μας, είναι η σωστή προετοιμασία τους, σε συντονισμό με συναρμόδιους κρατικούς Οργανισμούς, όπως είναι ο ΟΠΕ, το Invest in Greece, ο ΕΟΤ, καθώς και εξαγωγικοί ή κλαδικοί επιχειρηματικοί φορείς. Για το 2010, πέραν των αποστολών που θα πλαισιώνουν επίσημες επισκέψεις στο εξωτερικό, έχει σχεδιαστεί ένα συνεκτικό, στοχευμένο πρόγραμμα επιχειρηματικών αποστολών για επιλεγμένους κλάδους σε συγκεκριμένες αγορές – στόχους που λαμβάνει υπόψη του τη διεθνή οικονομική συγκυρία και τις δυνατότητες και προοπτικές της ελληνικής οικονομίας. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι σχεδιάζονται επιχειρηματικές αποστολές στη Ρωσία, την Κίνα, την Αίγυπτο, το Αζερμπαϊτζάν και τις χώρες του Κόλπου, τη Λιβύη, τη Νότια Αφρική.
Με στόχο την υπεύθυνη και ουσιαστική πληροφόρηση της ελληνικής επιχειρηματικής κοινότητας για τις νέες οικονομικές εξελίξεις στο διεθνή χώρο, τις δυνατότητες και προοπτικές της ελληνικής οικονομίας και τις πρωτοβουλίες που θα αναλάβει το Υπουργείο Εξωτερικών για τη στήριξη της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων και των οικονομικών και εμπορικών συμφερόντων της χώρας στο εξωτερικό, υλοποιούμε σειρά ενημερωτικών ημερίδων, συνεδρίων, επιχειρηματικών συναντήσεων και άλλων συναφών εκδηλώσεων. Οι εν λόγω διοργανώσεις πραγματοποιούνται σε συνεργασία με τους επιμελητηριακούς και κλαδικούς φορείς, όπως και τα κατά περίπτωση συναρμόδια Υπουργεία της χώρας. Ενδεικτικά αναφέρω:
§ Ημερίδα παρουσίασης των δυνατοτήτων προώθησης των εξαγωγών ελληνικών προϊόντων, υπηρεσιών και τεχνογνωσίας στις ΑΠΕ, την εξοικονόμηση ενέργειας και τις καθαρές τεχνολογίες (πραγματοποιήθηκε στο ΥΠΕΞ, στις 14 Απριλίου 2010).
§ Καθιέρωση «Ημερών Πληροφόρησης Επιχειρηματιών», που θα συνίστανται σε παρουσιάσεις επιλεγμένων ξένων αγορών, από εκπροσώπους των Γραφείων ΟΕΥ, σε επιχειρηματίες ή εκπροσώπους κλαδικών φορέων σε τακτική βάση, στο Υπουργείο Εξωτερικών, αρχής γενομένης τον προσεχή Ιούνιο.
§ Ημερίδα ενημέρωσης για τις πρωτοβουλίες κατά ομάδα χωρών, για την προστασία και προώθηση των ελληνικών προϊόντων στις ξένες αγορές.
§ Σεμινάριο ΕΕ – Κ-Μ ΟΣΕΠ για ανάπτυξη προγραμμάτων συνεργασίας, στον τομέα των μεταφορών, στο πλαίσιο της Συνέργειας της Μαύρης Θάλασσας.
Σε ό,τι αφορά την προστασία των ελληνικών προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης και των Προστατευόμενων Γεωγραφικών Ενδείξεων, το 2010 εκτός από την παρακολούθηση και την εντολή που υπάρχει στις Πρεσβείες και στις αρμόδιες Αρχές για να μπορούν να παρεμβαίνουν και να κάνουν τα διαβήματα που χρειάζονται για την προστασία των Ονομασιών που ενδιαφέρουν την Ελλάδα, έχει σχεδιαστεί κι ένας αποτελεσματικότερος συντονισμός των Διευθύνσεων των Υπουργείων και των εμπλεκόμενων κλαδικών και επιχειρηματικών φορέων, της ΠΑΣΕΓΕΣ, της ΣΕΒΙΤΕΛ, ΠΕΜΕΤΕ, ΣΕΒΓΑΠ κλπ., ώστε να αντιμετωπίζονται τα προβλήματα που ανακύπτουν και να αποφασίζεται η λήψη συμπληρωματικών μέτρων προστασίας. Στο πλαίσιο των διαρκών επαφών με τον ιδιωτικό τομέα και τους εκπροσώπους των ελληνικών επιχειρήσεων, οι Υπηρεσίες του Υπουργείου Εξωτερικών πραγματοποιούν συναντήσεις με τους οργανισμούς και τους εξαγωγικούς και κλαδικούς φορείς της χώρας, προκειμένου να γίνει αποτίμηση των μέχρι σήμερα κοινών δράσεων. Ένας επόμενος τομέας είναι το πρόγραμμα ανάπτυξης σχέσεων με οικονομικούς εταίρους και το δυναμικό της Ελλάδας στο εξωτερικό, προκειμένου να αξιοποιηθεί το ιδιαίτερα αξιόλογο δυναμικό ελληνικής καταγωγής, δεύτερης, τρίτης, ακόμη και τέταρτης γενιάς, που δραστηριοποιείται στο εξωτερικό στον επιχειρηματικό και επιστημονικό, ερευνητικό τομέα και αποτελεί τον καλύτερο πρεσβευτή της χώρας μας.
Για το 2010 προγραμματίζεται εξάλλου να επιδιωχθεί ο θεματικά στοχευμένος χαρακτήρας των εκδηλώσεων προς τιμή των οικονομικών συνεργατών της χώρας μας που θα διοργανωθούν από τις Αρχές Εξωτερικού του ΥΠΕΞ. Στόχος είναι να επιτευχθεί ο συνδυασμός τους με δράσεις ελληνικών οργανισμών και κλαδικών φορέων ή διοργανώσεις ελληνικού ενδιαφέροντος, ώστε να μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητά τους. Στο πλαίσιο της προσπάθειας για ευρύτερη δυνατή πληροφόρηση των Ελλήνων επιχειρηματιών, τα Γραφεία Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων συντάσσουν, σε τακτική βάση ενημερωτικά δελτία με σημαντικές οικονομικές και επιχειρηματικές πληροφορίες (εξελίξεις στις ξένες αγορές, προκηρύξεις διαγωνισμών κρατικών προμηθειών και έργων, πορεία διμερών σχέσεων, επιχειρηματικές ευκαιρίες κ.λπ.) και παράλληλα εκπονούν έρευνες και μελέτες αγοράς για τομείς της οικονομίας και συγκεκριμένους κλάδους προϊόντων και υπηρεσιών ιδιαίτερου ενδιαφέροντος. Όλα τα εν λόγω στοιχεία διατίθενται σε όλους τους ενδιαφερόμενους μέσω της διαδικτυακής πύλης http://www.agora.mfa.gr/ του ΥΠΕΞ. Για το 2010, έχουν δοθεί ήδη οδηγίες, μετά από αιτήματα των οικείων κλαδικών φορέων, για τη διενέργεια ειδικών ερευνών (π.χ. για τις επιτραπέζιες ελιές και τα νωπά οπωροκηπευτικά) και επιπλέον τα Γραφεία ΟΕΥ έχουν αποστείλει προτάσεις για την εκπόνηση 200 περίπου ερευνών αγοράς και κλαδικών μελετών που θα αφορούν, κυρίως, τον κατασκευαστικό τομέα, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (αιολική ενέργεια, φωτοβολταϊκά πάρκα, γεωθερμική ενέργεια κ.ά.), τις νέες περιβαλλοντικές τεχνολογίες (διαχείριση υδάτινων πόρων, διαχείριση απορριμμάτων, ενεργειακή βελτίωση κτιρίων κ.ά.), τις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, όπως και παραδοσιακά εξαγώγιμα ελληνικά προϊόντα (γαλακτοκομικά - τυροκομικά, ελαιόλαδο, κρασί), ιχθυηρά, δομικά υλικά (αλουμίνιο, μάρμαρο), κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και φάρμακα – καλλυντικά. Για την ίδια τη διαδικτυακή πύλη agora.mfa.gr θεωρούμε ότι αποτελεί ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο, το οποίο ωστόσο θα αναβαθμισθεί ώστε να γίνει περισσότερο χρηστικό.
Όσον αφορά την οργάνωση των Γραφείων ΟΕΥ, στόχος είναι η σωστή χωρική κατανομή και στελέχωσή τους, η διαρκής βελτίωση της λειτουργίας τους, η καλύτερη αξιοποίηση του στελεχιακού δυναμικού τους και η αύξηση της αποτελεσματικότητας των παρεχομένων υπηρεσιών. Από τις αρχές του 2010, τα Γραφεία ΟΕΥ λειτουργούν πλέον με βάση το πρότυπο ΣΔΠ ISO 9001: 2008, με στόχο την παροχή ποιοτικότερων υπηρεσιών στις επιχειρήσεις, τους φορείς της χώρας μας και τους λοιπούς χρήστες. Κλείνοντας, θεωρώ πως όλα τα προηγούμενα χρόνια έχουν γίνει μεγάλες προσπάθειες και από τις Υπηρεσίες του Υπουργείου και από τους ίδιους τους επιχειρηματίες και τα Επιμελητήρια, καθώς και από τους συνεργαζόμενους φορείς. Αυτό που θα προσπαθήσουμε να κάνουμε είναι να αυξήσουμε την προστιθέμενη αξία αυτής της προσπάθειας, να αυξήσουμε την αποτελεσματικότητα των Υπηρεσιών και της συνεργασίας. Είναι πολύ σημαντικό ότι μέσα σε μια τέτοια περίοδο κρίσης, μεγάλο μερίδιο της εξόδου της Ελλάδας από την κρίση, θα οφείλεται στο πόσο καλά θα πετύχουμε τους στόχους μας, έξω από τα σύνορά μας. Και αυτό σημαίνει ότι σήμερα, κατ’ αρχάς θέτουμε τους στόχους από κοινού και στη συνέχεια συνεργαζόμαστε όσο πιο στενά μπορούμε, οι συναρμόδιοι κρατικοί φορείς, οι επιχειρηματικοί φορείς και οι επιχειρήσεις, για να πετύχουμε αυτούς τους κοινούς στόχους.
Σας ευχαριστώ.
Η λεηλασία του Παρθενώνα Πρέπει ο κόσμος όλος να καταλάβει τι σημαίνουν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα για εμάς τους Έλληνες. Είναι το καμάρι μας. Είναι οι θυσίες μας. Είναι το υπέρτατο σύμβολο ευγένειας. Είναι φόρος τιμής στη δημοκρατική φιλοσοφία. Είναι η φιλοδοξία και το όνομά μας. Είναι η ουσία της ελληνικότητάς μας. Το αίτημα της Μελίνας Μερκούρη προς τις βρετανικές αρχές για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, πιο επίκαιρο σήμερα από ποτέ, παραμένει αναπάντητο. Η λεηλασία του Παρθενώνα πριν από δύο αιώνες, η βίαιη καταστροφή του μνημείου με την αποξήλωση του γλυπτού του διακόσμου, μια πράξη ακραίου βανδαλισμού από έναν ευγενή της Δύσης, αποτελεί μια μελανή σελίδα στην παγκόσμια ιστορία του πολιτισμού.
Με ένα τουρκικό φιρμάνι στα χέρια ο λόρδος Έλγιν, υπήρξε ένα μοιραίο πρόσωπο για τα μνημεία της Ακρόπολης ακριβώς στο γύρισμα του 19ου αιώνα. Ανενόχλητος επάνω στον Βράχο παρακολουθούσε τους εργάτες να τεμαχίζουν τις πλάκες της ζωφόρου του Παρθενώνα, να αποκόπτου&
|
Foreign Policy 
